دانلود تحقیق رایگان غلامحسین ساعدی ، زندگی نامه و کارهایش فایل ورد (word)

 دانلود تحقیق رایگان غلامحسین ساعدی ، زندگی نامه و کارهایش فایل ورد (word) دارای 3 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود تحقیق رایگان غلامحسین ساعدی ، زندگی نامه و کارهایش فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود تحقیق رایگان غلامحسین ساعدی ، زندگی نامه و کارهایش فایل ورد (word) ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن دانلود تحقیق رایگان غلامحسین ساعدی ، زندگی نامه و کارهایش فایل ورد (word) :

سالهاپیش فیلم گاوبه کارگردانی داریوش مهرجویی رادیدم.سال تولیدفیلم بود.برایم بسی مایه شگفتی بودکه درآشفته بازار فیلمفارسی های کلیشه ای آن زمان فیلمی اینچنین بدیع ساخته شده باشد.داستان فیلم ازساعدی بود.بازی زیبای عزت اله انتظامی درفیلم بسیارجلب توجه می کرد.به تدریج باکارهای بیشتری ازساعدی آشناشدم.خواندن مجموعه داستان عزاداران بیل برایم بسیارلذتبخش بود.نمایشنامه های او که بانام مستعارگوهرمرادبه چاپ می رسید همواره موردتوجه خاص واقع می شد.از نمایشنامه های او که در تئاترها و تلویزیون دولتی اجرا می شد مردم استقبال می کردند و خوششان می آمد ، مخصوصاً در تئاتر که به گفته دوستان و نزدیکانش او تقریباً هر شب در سالن نمایش حضور می یافت ، مردمی را که برای تماشای اثر او می آمدند از نزدیک می دید . طبقه متوسط و اعیان غش غش می خندیدند و شادی می کردند ، تئاتر مملو از جمعیتی می شد غالباً مرفه و قبراق و سرحال ، پیام نویسنده را در نمی یافتند برای همین می خندیدند ، یکجا خود او با حیرت می گوید : ' چرا شماها به تئاتر می آیید ؟ من برای شماها این نمایش را ننوشته ام ! ' ساعدی فهمیده بود مردمی که مخاطب او شده اند آن گروه و اقشاری نیستند که باید باشند ، شاید همین استقبال او را غمگین می کرد ، چه کسی می تواند بگوید غلام حسین ساعدی را به خاطر آن تماشاگران ، شاد و سرحال دیده است ؟ .وقتی کتاب تاتارخندان اوراخواندم احساس کردم که این داستان شرحی اززندگی وخاطرات خودساعدی است.مگرنه اینکه اوقبل ازهرچیزیک پزشک وآنهم متخصص روانپزشکی بود؟! او خود از سر فروتنی و یا واقع بینی بارها گفته و نوشته بود که : من نویسنده متوسطی هستم ، هنوز داستان ها و نمایشنامه های مهمی را که باید بنویسم ، ننوشته ام . در عرصه ادبیات معاصر ایران ، غلام حسین ساعدی از اوایل دهه چهل نویسنده مهم و موفقی شده بود ، در بازار کتاب و میان کتابخوان های جدی محبوبیتی رشک انگیز یافته بود ، در تاریخ هنر و ادبیات کشور ما کمتر نویسنده ای تا این حد از نزدیک موفقیتش را در آغوش داشته ، اما تلخ و پریشان زیسته و مصیبت کشیده است .

دانلود مقاله توبه (بازگشت به حق ) فایل ورد (word)

 دانلود مقاله توبه (بازگشت به حق ) فایل ورد (word) دارای 83 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله توبه (بازگشت به حق ) فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله توبه (بازگشت به حق ) فایل ورد (word) ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن دانلود مقاله توبه (بازگشت به حق ) فایل ورد (word) :

توبه (بازگشت به حق )

وَاِنّى لَغَفّارٌ لِمَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاً ثُمَّ اهْتَدى طه ( 20 ) : 82
گنهکاران و قدرت بر توبه
هیچ مادرى در جهان هستى ، فرزند خود را گنهکار نزاییده ، و کودک رحم را عاصى و خطاکار به دنیا نیاورده .
کودک در حالى قدم به عرصه گاه حیات مى گذارد که از علم و دانش و تفکر و اندیشه خالى است ، و از آنچه در اطرافش مى گذرد کاملا بى خبر است .
طفل وقتى وارد فضاى این جهان مى شود ، جز گریه کردن و مکیدن شیر چیزى نمى داند ، آن هم از گریه و مکیدن شیر در لحظات اول در عین اینکه ناله مى زند و شیر مى خورد غافل است . غرایز و احساسات و شهوات او به تدریج وارد میدان فعالیت مى شود ، و آنچه را باید براى برپا کردن خیمه ى حیات تعلیم بگیرد ، از اطرافیان خود و فعل و انفعالات طبیعى یاد مى گیرد .]

هم چنانکه بدن او در طول زندگى در معرض انواع بیماریها قرار مى گیرد ، فکر و روحش ، و نفس و قلبش نیز در معرض خطا و اشتباه مى رود و در عمل و اخلاق مبتلاى به گناه مى گردد ، بنابراین گناه همچون بیمارى بدن عارضى است نه ذاتى .

بیمارى بدن و جسم او با دارویى که طبیب تجویز مى کند معالجه مى شود ، فکر و روح و نفس بیمارش نیز با اجراى دستورات حضرت حق درمان مى پذیرد .
گنهکار با عرفان به وضع خویش ، و معرفت به حلال و حرام خدا ، با رجوع به
طبیب روحانى و دستور العمل گرفتن از او ، براى توبه از گناه آماده مى شود ، و با امید و دلگرمى به رحمت حضرت حق از عرصه ى گناه بیرون مى آید ، و همچون روزى که از مادر متولد شده پاک مى گردد .

گنهکار نمى تواند ادعا کند نمى توانم توبه کنم ، زیرا کسى که قدرت بر گناه دارد ، بدون شک قدرت بر توبه هم دارد .
آرى انسانى که توانایى بر خوردن و آشامیدن ، رفتن و آمدن ، گفتن و شنیدن ، ازدواج و کسب و کار ، ورزش و ریاضت ، مسافرت و معاشرت و زور آزمایى دارد ، و اگر طبیبى به خاطر بیمارى خاصش او را از بسیارى از غذاها و نوشیدنیها پرهیز دهد ، او از ترس ریشه دار شدن بیمارى با کمال قدرت از خوردن آن غذاها و نوشیدنیها خوددارى مى کند ، مى تواند از گناهانى که به آن دچار است بپرهیزد ، و از معصیت هایى که به آن گرفتار است خوددارى نماید .

عذر هیچ گنهکارى در عدم قدرت بر توبه در پیشگاه حضرت حق قابل قبول نیست ، اگر قدرت بر توبه براى اهل گناه نبود ، از جانب خداوند دعوت به توبه و انابه نمى شدند .
گنهکار باید این حقیقت را باور کند که در هر شرایطى ، و در هر موقعیتى قدرت بر ترک گناه را دارد ، و بر اساس آیات قرآن خداوند مهربان و توبه پذیر ، توبه اش را قبول مى کند و گناهانش را گرچه به عدد ریگ بیابان باشد ، در معرض عفو و مغفرت و رحمت قرار مى دهد ، و پرونده ى سیاهش را به سپیدى چشم پوشى از همه ى گناهانش آراسته مى کند .
گنهکار باید این معنا را آگاه باشد که اگر به ترک گناه و شستشوى درون و برونش برنخیزد ، و عصیان و خلافش را ادامه بدهد خداوند او را به اشد عذاب دچار مى نماید ، و جریمه و عقوبت سنگینى را بر او بار خواهد کرد .

خداى بزرگ در قرآن مجید بدین گونه خود را معرفى مى کند :
غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ شَدِیدِ الْعِقَابِ . . . (1) .
خداوند ، بخشنده ى گناه ، و پذیرنده ى توبه ى گنهکار ، و داراى عقابى شدید است .
امام معصوم در دعاى افتتاح بدین صورت خداوند را معرفى مى نماید :

وَاَیْقَنْتُ اَنَّکَ اَرْحَمُ الرَّاحِمِینَ فِى مَوْضِعِ الْعَفْوِ وَالرَّحْمَهِ ، وَاَشَدُّ المُعَاقِبِینَ فِى مَوْضِعِ النَّکالِ وَالنَّقِمَهِ
یقین و باور دارم که تو مهربانترین مهربانانى در جاى عفو و رحمت ، و شدیدترین عقاب کنندگانى در محل عقاب و انتقام .
خداوند مهربان در قرآن مجید به گنهکاران اعلام نموده :

قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِن رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ (2) .
به بندگانم ، آنان که بر خود اسراف کردند بگو از رحمت خدا ناامید نباشید ، خداوند تمام گناهان را مى آمرزد ، همانا او آمرزنده ى مهربان است .
بنابراین با توجه به توبه پذیرى حق و قدرتى که گنهکار بر ترک گناه دارد ، و آیاتى که در قرآن به گنهکار ، مژده ى عفو و رحمت مى دهد ، براى اهل گناه در ترک گناه هیچ عذرى باقى نیست ، به همین خاطر بر گنهکار توبه از گناه واجب فورى و واجب اخلاقى و واجب عقلى است .
گنهکارى که به توبه برنخیزد ، و به جبران گذشته اقدام ننماید ، و درون و برون را از گناه پاک نکند ، چنانکه در دنیا در پیشگاه پاکان و عقل و وجدان و حکمت
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ غافر ( 40 ) : 3 .
2 ـ زمر ( 39 ) : 53 .
و منطق محکوم است ، در آخرت در پیشگاه حضرت حق به طریق اولى محکوم است . چنین گنهکارى در قیامت با اندوه و حسرت ، و ندامت و پشیمانى فریاد مى زند :
لَوْ أَنَّ لِی کَرَّهً فَأَکُونَ مِنَ المُـحْسِنِینَ (1) .

کاش براى من زمینه ى بازگشتى به دنیا بود تا از نیکوکاران مى شدم !
خداوند در جوابش مى گوید :

بَلَى قَدْ جَاءَتْکَ آیَاتِی فَکَذَّبْتَ بِهَا وَاسْتَکْبَرْتَ وَکُنتَ مِنَ الْکَافِرِینَ (2) .
آرى ، محققاً آیات من براى دستگیرى و هدایتت به تو رسید ، تو آنها را تکذیب نمودى و راه سرکشى از دستورات من را پیش گرفتى ، و تو از ناسپاسان بودى .
در آن روز است که براى نجات گنهکار ، عوضى به جاى دین و عمل از او قبول نمى کنند ، و بر پیشانى وجود او مهر محکومیت مى زنند .
وَلَوْ أَنَّ لِلَّذِینَ ظَلَمُوا مَا فِی الاَْرْضِ جَمِیعاً وَمِثْلَهُ مَعَهُ لاَفْتَدَوْا بِهِ مِن سُوءِ الْعَذَابِ یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَبَدَا لَهُم مِنَ اللَّهِ مَا لَمْ یَکُونُوا یَحْتَسِبُونَ (3) .
اگر اهل ستم تمام آنچه را در زمین است و همانند آن را در اختیار داشته باشند ، هر آینه همه را فدا کنند تا از عذاب سخت قیامت برهند ، ( ولى چنین چیزى نخواهد شد ) و از جانب حق براى آنان برنامه هایى آشکار گردد که گمان نمى بردند .

امیرالمؤمنین (علیه السلام) در دعاى کمیل ، در اینکه در دنیا و آخرت گنهکار را در عدم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ زمر ( 39 ) : 58 .
2 ـ زمر ( 39 ) : 59 .
3 ـ زمر ( 39 ) : 47 .
توبه هیچ عذرى در پیشگاه حق نیست ، و خدا را نسبت به گنهکار حجت کامل و تمام است مى گوید :
فَلَکَ الحُجَّهُ عَلَىَّ فِى جَمِیعِ ذَلِکَ وَلاَ حُجَّهَ لِى فِیمَا جَرى عَلَىَّ فِیهِ قَضَاءُکَ . . .
تو را بر من در تمام آنچه از خطا و معصیت و گناه و هوا و هوس و متابعت از شیطان گذشته حجت است ، و براى من در آنچه که قضایت بر آن جارى شده هیچ گونه حجتى نیست .
روایتى عجیب در مسأله ى حجت حق بر بندگان

عبد الاعلى مولى آل سام مى گوید از حضرت صادق (علیه السلام) شنیدم ، مى فرمودند :
در قیامت زنى زیبا چهره را که به خاطر زیباییش در دنیا دچار فتنه شد به دادگاه الهى مى آورند ، مى گوید : پروردگارا ! مرا زیبا آفریدى تا جایى که به خاطر زیباییم برخورد کردم به آنچه که برخورد کردم ، در آن هنگام حضرت مریم (علیها السلام)را مى آورند و در جواب آن زن گفته مى شود : تو نیکوترى یا مریم ؟ ما مریم را نیکو آفریدیم ولى خود را از فتنه حفظ کرد ! جوانى نیکو صورت را مى آورند که در دنیا محض زیبایى چهره و اندامش دچار فتنه شد ، عرضه مى دارد : خداوندا ! به من چهره ى زیبا دادى تا جایى که دیدم از زنان آنچه را دیدم . در آن وقت یوسف را مى آورند و در پاسخ آن جوان گفته مى شود : تو زیباترى یا یوسف ؟ ما یوسف را زیبا آفریدیم ولى او به خاطر زیباییش دچار فتنه نشد . مبتلا به بلا را مى آورند که به خاطر بلایش و صبر نکردنش گرفتار فتنه شد ، مى گوید : خداوندا ! بلا را بر من سخت گرفتى ، من هم تاب و طاقتم را از دست دادم و دچار فتنه شدم . ایوب (علیه السلام) را مى آورند و به شخص بلا کشیده مى گویند : بلاى تو شدیدتر

بود یا ایوب ؟ او به بلا دچار شد ، ولى گرفتار فتنه نشد(1) !
توبه میراث آدم و حوا
آدم به عنوان خلیفه ى خداوند و نایب حضرت رب العزه آفریده شد ، و پس از اعتدال و استواء بدن ، روح خدایى در او جلوه کرد(2) ، و شایسته ى مقام علم الاسمایى گشت ، و فرشتگان به خاطر عظمت و کرامتش ، به امر حضرت حق در برابر او سجده کردند ، آنگاه به فرمان خداوند همراه با همسرش در بهشت ساکن شد(3) . تمام نعمت هاى بهشت در اختیار او قرار گرفت و استفاده از آن مجموعه براى او و همسرش بلامانع اعلام شد ، جز اینکه از هر دو خواستند به درختى معین نزدیک نشوند ، که با نزدیک شدن به آن درخت از

ستمکاران خواهند شد(4) . شیطان که به خاطر سر تافتن از سجده بر آدم ، از حریم حق رانده شده بود و آثار لعنت حق او را زجر مى داد ، و تکبر و خودبینى اش نمى گذاشت به پیشگاه مقدس یار برگردد ، از باب کینه و دشمنى نسبت به آدم و همسرش ، در مقام وسوسه نمودن آنان بر آمد ، تا آنچه را از اندامشان پنهان بود آشکار سازد ، و با اطاعت نمودن از او ، مقام کرامت و عظمتشان را از دست بدهند ، و از بهشت عنبر سرشت اخراج شوند ، و روى رحمت و لطف حق از آنان برگردد .
او با این جملات به وسوسه کردن آنان براى خوردن از میوه ى آن درخت اقدام کرد :

اى آدم و حوا ! خداوند شما را از این درخت نهى نکرد جز به این علت که اگر
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ کافى: 8 / 228، حدیث یأجوج و مأجوج، حدیث 291; بحار الأنوار: 12 / 341، باب 10، حدیث 2
2 ـ کافى : 72 .
3 ـ بقره ( 2 ) : 30 ـ 35 .
4 ـ اعراف ( 7 ) : 19 ( وَیَا آدَمُ اسْکُنْ أَنتَ وَزَوْجُکَ الجَنَّهَ فَکُلاَ مِنْ حَیْثُ شِئْتُمَـا وَلاَ تَقْرَبَا هذِهِ الشَّجَرَهَ فَتَکُونَا مِنَ الْظَّالِمِینَ ) .
از آن بخورید فرشته مى شوید یا در این باغ سرسبز و خرم ، تا ابد خواهید ماند .

و براى اینکه پاى وسوسه ى خود را در قلب آن دو نفر محکم و ثابت نماید ، براى آنان سوگند خورد که من جز خیر شما را نمى خواهم(1) . وسوسه ى پرجاذبه و قسم شیطان ، حرص آن دو نفر را شعلهور ساخت . حرص ، بین آنان و نهى حق ، حجاب شد . به وسوسه ى او فریب خوردند و مغرور شدند ، و به عرصه ى تاریک نافرمانى از خداوند درافتادند ، و بر مخالفت با خواسته ى حق جرأت یافتند ، و باطل در نظرشان زیبا آمد !

از آن درخت خوردند ، اندامشان آشکار شد ، لباس وقار و هیبت و نور و کرامت را از دست دادند ، شروع کردند به قرار دادن برگهاى بهشتى بر یکدیگر تا آنان را در پوشد ، پروردگارشان آنان را مورد خطاب قرار داد که آیا شما را از نزدیک شدن به آن درخت نهى نکردم ؟ و اعلام ننمودم که شیطان براى شما دشمنى است آشکار(2) ؟!
آدم و حوا از بهشت اخراج شدند ، مقام خلافت و علم و مسجود ملائکه بودن ، براى آنان کارى نکرد ، از آن مقامى که به آنان داده شده بود هبوط کردند ، و براى ادامه ى حیات در زمین قرار گرفتند .

دورى از مقام قرب ، از دست دادن همنشینى با فرشتگان ، محروم شدن از بهشت ، بى توجهى به نهى حق و اطاعت از شیطان ، غمى سنگین و اندوهى سخت و حسرتى دردآور بر دوش جانشان گذاشت . از زندان مخوف و محدود خودپسندى ، و خود دیدن که علت محرومیت و ممنوعیت از رحمت و عنایت
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ اعراف ( 7 ) : 20 ـ 21 ( فَوَسْوَسَ لَهُمَا الشَّیْطَانُ لِیُبْدِىَ لَهُمَا مَا وُرِیَ عَنْهُمَا مِن سَوْءَاتِهِمَا وَقَالَ مَا نَهَاکُمَا رَبُّکُمَا عَنْ هذِهِ الشَّجَرَهِ إِلاَّ أَن تَکُونَا مَلَکَیْنِ أَوْ تَکُونَا مِنَ الخَالِدِینَ * وَقَاسَمَهُمَا إِنِّی لَکُمَا لَمِنَ النَّاصِحِینَ ) .

2 ـ اعراف ( 7 ) : 22 ( فَدَلاَّهُمَا بِغُرُور فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَهَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا یَخْصِفَانِ عَلَیْهِمَا مِن وَرَقِ الْجَنَّهِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَکُمَا عَن تِلْکُمَا الشَّجَرَهِ وَأَقُل لَکُمَا إِنَّ الشَّیْطَانَ لَکُمَا عَدُوٌّ مُبِینٌ ) .

محبوب ، و افتادن در دام ماسوى الله است درآمدند ، و به فضاى بیدارى و عشق و علاقه و ایمان به دوست وارد شدند ، فضایى که منافع سرشارى در دنیا ، و سود بى نهایتى در آخرت نصیب انسان مى کند .
چون به این صورت به خود آمدند ، فریاد برداشتند که وقتى در زندان منیت و غفلت از یار افتادیم ، و در تاریکى خودخواهى و حرص و غرور قرار گرفتیم دچار ( ظَلَمْنا اَنْفُسَنا ) شدیم .
این توجه به وضع خویش ، مقدمه ى ورود به عرصه گاه حرّیّت و آزادى و عامل نجات از بند شیطان ، و روى آوردن به جانب حضرت محبوب ، و باعث تواضع و فروتنى در پیشگاه حضرت رب است ، که اگر شیطان هم به همین صورت رفتار مى نمود رجم از حریم نمى شد و به لعنت ابدى گرفتار نمى گشت .
آدم و حوا در فضاى پرقیمت نور اندیشه و تفکر ، و تعقل و توجه ، و بینایى و بیدارى ، که همراه با ندامت و پشیمانى و اشک

شم بود ، آنچنان ادب و خاکسارى نشان دادند که نگفتند : ( اغْفِر لَنا ) : ما را بیامرز ، بلکه عرضه داشتند : ( وَاِنْ لَمْ تَغْفِرْلَنا ) : اگر ما را نبخشى و به عرصه گاه رحمت در نیاورى ، ( لَنَکُونَنَّ مِنَ الْخاسِرینَ (1) : از زیانکاران خواهیم شد .
به دنبال این توجه و بیدارى ، و فروتنى و خاکسارى ، و ندامت و پشیمانى ، و گریه و انابه ، و درآمدن از خودى و خدایى شدن ، ابواب رحمت به روى آنان باز شد ، لطف دوست به دستگیرى از آنان شتافت ، عنایت محبوب به استقبال از آنان آمد :
فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِمَات فَتَابَ عَلَیْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ (2) .
آدم از پروردگارش دریافت کلمات نمود ، پس توبه اش پذیرفته شد ، همانا
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ اعراف ( 7 ) : 23 .
2 ـ بقره ( 2 ) : 37 .
خداوند توبه پذیر و مهربان است .
نور ربوبیت در کلمات تجلى کرد و به جان آدم راه یافت . با پیوستگى این سه حقیقت ، یعنى نور ربوبى و کلمات و جان آدم ، توبه تحقق پیدا کرد ، توبه اى که گذشته را جبران و آینده اى روشن پیش روى تائب قرار داد .
از حضرت باقر (علیه السلام) روایت شده کلمات عبارت بود از :
اَللّهُمَ لاَ إلهَ إلاَّ أنْتَ ، سُبْحَانَکَ وَبِحَمْدِکَ رَبِّ إنّى ظَلَمْتُ نَفْسِى ، فَاغْفِر لِى ، اِنَّکَ خَیْرُ الغَافِرِینَ ، اَللّهُمَّ لاَ إِلهَ إِلاَّ أنْتَ ، سُبْحانَکَ وَبِحَمْدِکَ ، رَبِّ اِنّى ظَلَمْتُ نَفْسِى ، فَارْحَمْنِى اِنَّکَ خَیْرُ الرّاحِمِینَ ، اَللّهُمَّ لاَ إِلهَ إِلاَّ أنْتَ ، سُبْحانَکَ وَبِحَمْدِکَ ، رَبِّ اِنّى ظَلَمْتُ نَفْسِى ، فَتُبْ عَلَىَّ اِنَّکَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحِیمُ(1) .
و نیز روایت شده : آدم اسماء بزرگ و گرانقدرى را مکتوب بر عرش حق دید ، در رابطه با آنها پرسید ، به او گفته شد : برترین موجودات از نظر منزلت نزد خدایند : محمد ، على ، فاطمه ، حسن و حسین . آدم براى قبول توبه و بالا رفتن درجه و منزلتش ، به حقیقت آن اسماء متوسل شد و از برکت آن حال و قال ، توبه اش را پذیرفتند(2) .
آرى همین که باران الهامات حق براى جلوه ى کلمات ، بر دانه ى عشق و محبت آدم فرو ریخت ، نبات اقرار و اعتراف ظلم به نفس رویید ، و کار آدم از چاه بشرى به دعا و گریه و استغاثه کشید ، درخت اجتباء از سرزمین روحش سرکشید و گل توبه بر آن درخت شکفت :
ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَیْهِ وَهَدَى (3) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ مجمع البیان : 1 / 112 ; بحار الأنوار : 11 / 157 ، باب 3 .
2 ـ مجمع البیان : 1 / 113 ; بحار الأنوار : 11 / 157 ، باب 3 .
3 ـ طه ( 20 ) : 122 .
سپس پروردگارش او را برگزید ، و توبه اش را پذیرفت ، و بر او لباس هدایت خاص درپوشاند .
گناهان
امام صادق (علیه السلام) در قطعه اى بسیار زیبا و جالب که صورت توبه نامه دارد ، به گناهانى که توبه از آنها واجب فورى و واجب اخلاقى و شرعى است ، بدین صورت اشاره دارند ، گناهانى که اگر جبران نشود و با توبه ى حقیقى از صفحه ى پرونده زدوده نگردد ، موجب عذاب الهى در روز جزا و اختلال در زندگى در عرصه گاه دنیاست : ضایع کردن واجبات خداوند ، و توقف از فرایض و تضییع حق پروردگار از قبیل نماز ، زکات ، روزه ، جهاد ، حج ، عمره ، وضوى کامل ، غسل ، عبادت شب ، کثرت ذکر ، کفاره ى قسم ، استرجاع در مصیبت و روى گرداندن از حقایقى که در به جا آوردنش از واجب و مستحب کوتاهى شده .
ارتکاب گناهان کبیره ، روى آوردن به معاصى ، انجام گناهان ، کسب زشتیها ، برخورد به شهوات ، به عهده گرفتن خطا و خلاصه انجام هر معصیت به عمد و اشتباه ، و در پنهان و آشکار .
ریختن خون به ناحق ، عقوق والدین ، قطع رحم ، فرار از جبهه ، تهمت به پاکدامن ، خوردن مال یتیم به ظلم و ستم ، شهادت دروغ ، کتمان شهادت ، دین فروشى به بهاى اندک ، رباخوارى ، خیانت ، مال حرام ، جادو ، کهانت ، فال بد زدن ، شرک ، ریا ، دزدى ، شرابخوارى ، کم گذاشتن از کیل ، خیانت و ظلم در ترازو دارى ، کینه و دشمنى ، دو رویى ، پیمان شکنى ، افترا زدن ، مکر و حیله ، شکستن تعهد در برابر اهل ذمه ، قسم ، غیبت ، سخن چینى ، بهتان ، عیب جویى و خرده گیرى ، بدگویى ، لقب هاى بد دادن به اشخاص ، آزار همسایه ، ورود به خانه ى مردم بدون اجازه ، فخر فروشى ، کبر ، اصرار بر گناه ، روحیه ى
استکبارى ، راه رفتن به کبر و بزرگ منشى ، ستم در حکم راندن ، ظلم به هنگام خشم ، تعصب ورزیدن ، تقویت ستمکار ، کمک بر گناه و دشمنى ، کمى عدد در اهل و مال و فرزند ، بدگمانى به مردم ، متابعت هوى ، عمل به شهوت ، امر به منکر ، نهى از معروف ، فساد در زمین ، انکار حق ، روى آوردن به ستمگران در غیر حق ، مکر ، خدعه ، بخل ، گفتار به نادانى ، خوردن میته و خون و گوشت خوک ، و آنچه براى غیر خدا ذبح شده ، حسد ، تجاوز ، دعوت به زشتى ، آرزو بردن به آنچه از جانب خدا عنایت شده ، خودپسندى ، منت گذاشتن در بخشش ، ستمگرى ، انکار قرآن ، تحقیر یتیم ، راندن سائل ، شکستن سوگند ، قسم دروغ ، ستم به مردم در اموال و موى و صورت و آبرو ، بد دیدن ، بد شنیدن ، بد گفتن ، بد عمل کردن با دست ، قدم بد برداشتن ، به بدى لمس کردن ، به زشتى حدیث نفس نمودن ، قسم باطل(1) .
ترک آنچه واجب است و آلوده شدن به آنچه حرام است ، در این مقاله ى ملکوتى به وسیله ى امام ششم بیان شده ، و به عنوان گناهانى که توبه از آن ضرورى است به شماره آمده .
آثار سوء گناهان
بر اساس آیات قرآن مجید و معارف اهل بیت ، براى گناهان در دنیا و آخرت آثار سویى است که اگر گنهکار از گناهانش توبه نکند ، بدون تردید گرفتار آن آثار سوء خواهد شد .
بَلَى مَنْ کَسَبَ سَیِّئَهً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِیئَتُهُ فَأُولئِکَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِیهَا خَالِدُونَ (2) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ بحار الأنوار : 94 / 328 ، باب 2 .
2 ـ بقره ( 2 ) : 81 .
آرى ، آنان که به تحصیل گناه برخاستند و گناه سراسر وجودشان را پوشاند ، اصحاب آتشند ، و در آن همیشگى و جاودانه خواهند بود .
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُم بِالاَْخْسَرِینَ أَعْمَالاً * الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعاً * أُولئِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا بَآیَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلاَ نُقِیمُ لَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَزْناً (1) .
به مردم بگو : شما را خبر دهم که زیانکارترین مردم چه کسانى هستند ، آنان که تمام کوشش و تلاششان در زندگى دنیا نابود شده ، ولى خیال مى کنند عمل نیک انجام مى دهند .
اینان مردمى هستند که به آیات پروردگارشان و لقاى او کافر شدند ، به این خاطر اعمالشان تباه شد ، لذا در قیامت بر آنان میزانى به پا نمى کنیم (میزان براى کسانى برپا مى شود که اعمال قابل سنجیدن داشته باشند ، این آلودگان عاصى و خائنان بى پروا ، چون عمل و سعیشان نابود شده ، میزانى براى آنها برپا نمى شود ) .
فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضاً وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ . . . (2) .
اینان را در دل ، بیمارى نفاق است ، خداوند بر این بیمارى مى افزاید و براى ایشان است عذاب دردناک .
فَتَرَى الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِم مَرَضٌ یُسَارِعُونَ فِیهِمْ . . . (3) .
آنان که در دل ، بیمارى نفاق دارند مشاهده مى کنى به سوى دشمنان خدا ، یهود و نصارى مى شتابند .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ کهف ( 18 ) : 103 ـ 105 .
2 ـ بقره ( 2 ) : 10 .
3 ـ مائده ( 5 ) : 53 .
وَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِم مَرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ . . . (1) .
و اما آنان که در دل ، بیمارى نفاق دارند آلودگى بر آلودگى اینان اضافه مى شود .
إِنَّ الَّذِینَ یَأْکُلُونَ أَمْوَالَ الْیَتَامَى ظُلْماً إِنَّمَا یَأْکُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نَاراً وَسَیَصْلَوْنَ سَعِیراً (2) .
همانا کسانى که اموال ایتام را به ستم مى خورند ، جز این نیست که هم اکنون آتش مى خورند ، و به زودى وارد آتش سوزان مى شوند .
گروهى از محققین بر اساس این آیه ى شریفه و آیات دیگرى که از نظر معنا همانند این آیه هستند ، عقیده دارند جریمه ى گنهکار در روز قیامت همان گناه اوست ، به این معنا که این گناه گنهکار است که در قیامت به صورت عذاب دردناک ظهور مى کند و گنهکار را براى ابد اسیر خود نموده و او را شکنجه مى دهد .
إِنَّ الَّذِینَ یَکْتُمُونَ مَا أَنْزَلَ اللّهُ مِنَ الْکِتَابِ وَیَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَلِیلاً أُولئِکَ مَا یَأْکُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ إِلاَّ النَّارَ وَلاَ یُکَلِّمُهُمُ اللّهُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَلاَ یُزَکِّیهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ * أُولئِکَ الَّذِینَ اشْتَرَوُا الضَّلاَلَهَ بِالهُدَى وَالْعَذَابَ بِالمَغْفِرَهِ فَمَا أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ (3) .
آنان که آنچه را خداوند از کتاب نازل نموده ، کتمان مى نمایند و آن را در برابر بهاى اندکى مى فروشند ، جز آتش چیزى نمى خورند ، خداوند در قیامت با آنان سخن نمى گوید ، و آنان را تزکیه از گناه و آلودگى نمى نماید ، و براى آنان عذاب
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ توبه ( 9 ) : 125 .
2 ـ نساء ( 4 ) : 10 .
3 ـ بقره ( 2 ) : 174 ـ 175 .
دردآورى است .
اینان کسانى هستند که گمراهى را با هدایت ، و عذاب را با مغفرت مبادله کرده اند ، و چه اندازه در برابر عذاب خدا طاقت دارند ؟!
مَثَلُ الَّذِینَ کَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمَالُهُمْ کَرَمَاد اشْتَدَّتْ بِهِ الِّریحُ فِی یَوْم عَاصِف لاَّ یَقْدِرُونَ مِمَّا کَسَبُوا عَلَى شَیْء ذلِکَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعِیدُ (1) .
اعمال مردمى که به پروردگارشان کافر شدند ، به مانند خاکسترى در برابر تندبادى در یک روز طوفانى است ، آنها قدرت ندارند کمترین چیزى از آنچه انجام داده اند به دست آورند ، و این گمراهى دورى است !
از اینگونه آیات استفاده مى شود ، که آثار سوء گناه که خیلى بیش از اینهاست عبارت است از :
همنشینى با آتش در قیامت ، جاودانه بودن در عذاب ، زیان و خسارت در دنیا و آخرت ، نابود شدن همه ى تلاش و کوشش انسان ، حبط اعمال در محشر ، برپا نشدن ترازوى سنجش در قیامت ، اضافه شدن گناه بر اثر عدم توبه ، شتاب به سوى دشمنان خدا ، قطع رابطه ى حق با انسان ، تزکیه نشدن در قیامت ، تبدیل هدایت به گمراهى ، مبادله ى عذاب با مغفرت .
حضرت سجاد (علیه السلام) در روایتى مفصل به آثار سوء گناهان به این صورت اشاره مى فرمایند :
گناهانى که نعمت ها را تغییر مى دهند : تجاوز به حقوق مردم ، کناره گرفتن از عادت خیر ، از بین رفتن نیکى به مردم ، کفران نعمت ، ترک شکر .
گناهانى که موجب ندامت و حسرت است : قتل نفس ، ترک صله ى رحم ، واگذاشتن نماز تا از دست رفتن وقت ، ترک وصیت ، باز نگرداندن حقوق مالى
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ ابراهیم ( 14 ) : 18 .
مردم ، منع زکات تا رسیدن مرگ و لال شدن زبان .
گناهانى که باعث زوال نعمت است : عصیان عارف به ستم ، تعدى به مردم ، استهزاء افراد ، خوار نمودن انسانها .
گناهانى که نعمت ها را دفع مى کند و نمى گذارد به انسان برسد : اظهار احتیاج ، خواب ثلث اول شب تا از دست رفتن نماز ، خواب صبح تا ضایع شدن نماز ، کوچک شمردن نعمت ، شکایت از حضرت حق .
گناهانى که باعث پرده درى است : شرابخوارى ، قمار بازى ، دلقک بازى ، کار لغو ، شوخى ، گفتن عیوب مردم ، همنشینى با مى خواران .
گناهانى که سبب نزول بلا و حادثه است : نرسیدن به داد اندوهگین ، ترک یارى ستمدیده ، ضایع کردن امر به معروف و نهى از منکر .
گناهانى که موجب پیروزى دشمنان است : ظلم آشکار ، اظهار معاصى ، مباح شمردن حرام ، سرپیچى از خوبان ، اطاعت از بدکاران .
گناهانى که باعث مرگ زودرس است : قطع رحم ، سوگند دروغ ، گفتار کذب ، زنا ، بستن راه مسلمین ، ادعاى امامت به ناحق .
گناهانى که سبب قطع امید است : یأس از رحمت ، ناامیدى شدید از لطف خدا ، تکیه بر غیر حق ، تکذیب وعده ى پروردگار .
گناهانى که موجب تاریکى هواست : سحر و کهانت ، ایمان به تأثیر ستارگان ، تکذیب قدر ، عقوق والدین .
گناهانى که علت برداشته شدن پرده ى حرمت است : وام گرفتن به نیت پس ندادن ، اسراف در خرج ، بخل بر زن و فرزند و ارحام ، بداخلاقى ، کم صبرى ، به کار گرفتن بى حوصلگى ، خود را به تنبلى زدن ، سبک شمردن اهل دین .
گناهانى که مورث رد شدن دعاست : نیت بد ، زشتى باطن ، دورویى با برادران دینى ، باور نداشتن به اجابت دعا ، به تأخیر انداختن نماز تا از بین رفتن وقت ،
ترک تقرب به حق با روى گرداندن از کار خیر و صدقه ، ناسزا گفتن و فحش در کلام .
گناهانى که سبب حبس باران مى شود : ستم قاضیان در احکام ، شهادت ناحق ، کتمان شهادت ، منع زکات و قرض ، سنگدلى نسبت به نیازمندان و تهیدستان ، ستم بر یتیم و نیازمند ، راندن سائل ، و رد کردن تهیدست در شب تار(1) .
امیرالمؤمنین (علیه السلام) در رابطه با گناهان مى فرمایند :
لَو لَمْ یَتَوَعَّدِ اللهُ عَلى مَعْصِیَتِهِ لَکَانَ یَجِبُ اَنْ لاَ یُعْصى شُکْراً لِنِعَمِهِ(2) .
اگر خداوند بر عصیان بندگانش نسبت به خود وعده ى عذاب نداده بود ، هر آینه واجب بود به خاطر شکر نعمتهایش معصیت نشود !
بنابراین بیایید از باب تقدیر و تشکر از نعمتهاى حضرت حق ، که احدى را قدرت شمارش آن نیست ، از هرگونه معصیت و گناهى خوددارى کنیم ، و نسبت به گذشته ى زشت خود ، در مقام عذرخواهى و توبه و ندامت برآییم ، که اینگونه حرکت باعث مغفرت و رحمت ، و غرق شدن در لطف و عنایت حضرت محبوب است .
راه توبه ى واقعى
با توجه به آثار بسیار مهم توبه ، که عبارت از رسیدن به مغفرت و رحمت و رضوان حق است ، و نیز پیدا شدن لیاقت براى ورود به بهشت ، و امان یافتن از عذاب جهنم ، و بیرون شدن از جاده ى گمراهى ، و قرار گرفتن در مسیر هدایت ، و پاک شدن پرونده از سیاهى و ظلمت ، باید گفت : توبه مسأله اى است عظیم ،
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ معانى الاخبار : 270 ، باب معنى الذنوب التى تغیر النعم ، حدیث 2 ; وسائل الشیعه : 16 / 281 ، باب 41 ، حدیث 21556 ; بحار الأنوار : 70 / 375 ، باب 138 ، حدیث 12 .
2 ـ نهج البلاغه : 842 ، حکمت 290 ; بحار الأنوار : 70 / 364 ، باب 137 ، حدیث 96 .
و برنامه اى است بزرگ ، و حقیقتى است فوق العاده ، و واقعیتى است ملکوتى و عرشى .
توبه به اینکه انسان استغفراللهى بگوید و در باطن اندکى دچار حیا شود ، و در جلوت یا خلوت اشکى بریزد حاصل نمى شود ، زیرا بسیارند مردمى که بدین صورت توبه مى کنند ، ولى پس از اندک مدتى به همان گناهانى که آلوده بودند باز مى گردند !

بازگشتن به گناه ، بالاترین دلیل این معناست که توبه ى حقیقى حاصل نشده ، و بازگشت واقعى تحقق پیدا نکرده .
توبه و بازگشت واقعى ، آنچنان مهم و باعظمت است که قسمت عمده اى از آیات قرآن و معارف الهیه به آن اختصاص یافته است .
توبه ى حقیقى از دیدگاه امام على (علیه السلام)
امام به شخصى که به عنوان توبه جمله ى استغفر اللّه را به زبان جارى کرد ، فرمودند : مادر بر عزایت بگرید ، مى دانى توبه چیست ؟ توبه درجه ى علیّین است ، و آن اسمى است واقع بر شش معنا :

1 ـ پشیمانى بر آنچه که گذشت
2 ـ تصمیم جدى بر بازنگشتن به گناه
3 ـ ادا کردن حقوق مردم به مردم
4 ـ اداى واجبات ضایع شده

5 ـ آب کردن گوشتى که بر گناه به بدن روییده تا جایى که اثرى از آن گوشت بر استخوان نماند ، و گوشت تازه در حال عبادت بین پوست و استخوان بروید .
6 ـ چشاندن رنج طاعت به بدن ، چنانکه لذت معصیت به آن چشانده شد ،
پس از عبور از این شش مرحله بگو : استغفر اللّه(1) .

تائب باید به حقیقت توبه کند ، و عزمش براى ترک گناه جزم باشد ، و نیت بازگشت به گناه از صفحه ى دلش براى همیشه زدوده شود ، و به امید توبه ى دوباره و سه باره و صد باره وارد گناه نگردد ، که این امید بدون شک امیدى شیطانى و حالتى مسخره است ، امام هشتم (علیه السلام) در روایتى مى فرمایند :
مَنِ اسْتَغْفَرَ بِلِسَانِهِ وَلَمْ یَنْدَمْ بِقَلْبِهِ فَقَدِ اسْتَهْزَأَ بِنَفْسِهِ . . .(2)

کسى که به زبان استغفار کند ولى به قلب پشیمان نباشد ، خود را مسخره کرده !
راستى خنده آور است و بسیار جاى تأسف است که انسان به امید دست یافتن به دوا ، خود را مریض کند ، و چه اندازه باعث خسارت است که آدمى به امید توبه مرتکب جرم و گناه و خطا و معصیت گردد ، و به خود تلقین نماید که همواره درِ توبه باز است ، بنابراین گناه مى کنم و سپس آراسته به توبه مى شوم !
اگر توبه جدى باشد ، اگر توبه از روى حقیقت انجام بگیرد ، اگر توبه با شرایطى که دارد تحقق یابد ، بدون تردید روح تصفیه مى شود ، نفس به پاکى مى رسد ، دل صفا مى گیرد ، و زنگ گناه از همه ى اعضا و جوارح ، و باطن و ظاهر زدوده مى گردد .
توبه نباید حرفه اى باشد ، چرا که گناه ظلمت است و توبه روشنایى ، و رفتو آمد زیاد میان تاریکى و روشنایى دیدگان جان را مختل مى سازد . اگر پس از توبه از یک گناه ، دوباره به گناه باز گردیم ، معلوم مى شود توبه نکرده ایم .
نفس همانند تنوره ى جهنم است ، پر شدنى نیست ، از گناه خسته و سیر

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ نهج البلاغه : 878 ، حکمت 417 ; وسائل الشیعه : 16 / 77 ، باب 87 ، حدیث 21028 ; بحار الأنوار : 6 / 36 ، باب 20 ، حدیث 59 .
2 ـ کنز الفوائد : 1 / 330 ، فصل حدیث عن الإمام الرضا ( ع ) ; بحار الأنوار : 75 / 356 ، باب 26 ، حدیث 11 .
نمى شود ، حالت زیاده خواهى او کم نمى گردد ، و همین امور باعث در جا زدن انسان و واماندگیش از حرکت به سوى حق است ، درب این تنوره را باید با توبه بست ، و سرکشى این موجود عجیب را باید با توبه ى واقعى مهار کرد .

توبه انقلاب حال و تحقق تحول در دل و جان است که با این تحول ، رابطه ى انسان با گناه و عوامل آن بسیار ضعیف ، و با حق و حقیقت و علل پاکى و نورانیت فوق العاده قوى مى گردد .
توبه ابتداى حیاتى تازه است ، حیاتى عرشى و ملکوتى ، که در این حیات ، قلب تسلیم خدا ، نفس تسلیم به حسنات ، و درون و برون روى گردان از همه ى آلودگیهاست .
توبه خاموش کردن چراغ هواى نفس ، و قرار گرفتن در هواى حق است .
توبه خاتمه دادن به حکومت شیطان در درون ، و زمینه سازى حکومت حق در باطن است .
براى هر گناهى توبه اى مخصوص است

عده اى از مردم تصور مى کنند اگر به خاطر انواع گناهان خود ، از خداوند عذرخواهى کنند و جمله ى اَسْتَغْفِرُاللّهَ رَبّى وَاَتُوبُ اِلَیْه را بر زبان جارى کنند ، و گوشه ى مسجد یا حرمى از حرم هاى اهل بیت زیارتى بخوانند و اشکى بریزند ، توبه حاصل مى شود ; در صورتى که آیات و روایات مربوط به توبه ، این روش را به عنوان توبه قبول ندارند ، اینگونه مردم باید توجه داشته باشند که توبه بر حسب اختلاف گناهان مختلف است ، براى هر گناهى توبه اى خاص مقرر است که اگر انسان توبه ى مخصوص به آن گناه را تحقق ندهد ، پرونده ى او از آن گناه پاک نمى شود و مظلمه ى آن تا قیامت بر عهده ى او باقى مى ماند ، و در آن روز به اسارت عذاب آن گناه دچار خواهد شد .
تمام گناهان را مى توان در سه مرحله خلاصه کرد :

1 ـ گناهانى که به صورت ترک عبادات واجبه و طاعات لازمه صورت گرفته ، مانند : ترک نماز ، روزه ، زکات ، خمس ، جهاد و . . .
2 ـ گناهانى که به صورت تخلف از نواحى حق صورت گرفته و اصطکاکى با حق مردم ندارد ، مانند : شرب خمر ، چشم چرانى ، زنا ، قمار ، لواط ، استمناء ، استماع موسیقى حرام و . . .
3 ـ گناهانى که علاوه بر نافرمانى از اوامر حق ، حقوقى از مردم را ضایع نموده ، مانند : قتل نفس ، سرقت ، ربا ، غصب ، خوردن مال یتیم ، رشوه ، ضربه زدن به بدن یا مال مردم و . . .
توبه از گناهان دسته ى اول ، انجام ترک شده هاست : خواندن نماز ، گرفتن روزه ، رفتن به حج ، پرداخت خمس و زکات تمام دورانى که خمس و زکات به انسان تعلق گرفته .
توبه از گناهان دسته ى دوم ، استغفار و پشیمانى ، و عزم بر ترک جدى نسبت به آن گناهان است ، به صورتى که انقلاب حال انسان باعث شود که اعضا و جوارح از هوس بازگشتن به گناه باز مانند .
توبه از گناهان دسته ى سوم ، رجوع به مردم و پاک شدن از حقوق آنهاست ، به اینکه قاتل خود را در اختیار خانواده ى مقتول بگذارد ، تا او را قصاص کنند ، یا خونبهاى مقتول را از او بگیرند ، یا وى را عفو نمایند ، رباخوار باید تمام رباهاى گرفته شده را به مردم باز گرداند ، غاصب باید اشیاى غصب شده را به صاحبانش پس بدهد ، مال یتیم و رشوه باید به مالکانش باز گردد ، دیه ى ضربه هاى بدنى باید پرداخت شود و خسارتهایى که به اموال مردم زده شده باید جبران گردد . براى تحقق توبه ى واقعى باید از نفوذ سه جاذبه آزاد شد .
1 ـ شیطان

لفظ شیطان و ابلیس در حدود 98 بار در قرآن مجید ذکر شده ، موجود خطرناک و وسوسه گرى که هدفى جز بریدن انسان از عبادت و طاعت حق ، و درانداختنش به انواع گناهان و معاصى ندارد .
کتاب خدا از انسان گمراه و گمراه کننده ، و از موجودى نامریى که باطن آدمى را در حوزه ى وسوسه قرار مى دهد تعبیر به شیطان نموده .
شیطان از ماده ى شطن و شاطن به معناى خبیث و پست و سرکش و متمرد ، و گمراه و گمراه کننده آمده ، چه این موجود از نوع انسان باشد یا نوع جن .
کتاب خدا و روایات و اخبارى که به عنوان تفسیر و توضیح قرآن ، از پیامبر و ائمه ى طاهرین نقل شده خصوصیات شیاطین انسى و جنى را بدین صورت بیان مى کنند :

دشمن آشکار و قسم خورده ، امر کننده به بدکارى و فحشا و دادن نسبت ناروا به خداوند ، ترساندن اهل خیر از فقیر شدن به خاطر خرج کردن در راه خیر ، انداختن انسان در لغزش ، کشاندن آدمى به گمراهى به صورتى که از سعادت بسیار بسیار دور شود ، زمینه سازى براى شرب خمر ، قمار ، شرط بندیهاى حرام ، ایجاد عداوت و کینه در قلوب مردم نسبت به یکدیگر ، جلوه دادن کار زشت ، وعده ى ناحق دادن ، ایجاد غرور در باطن ، به خوارى کشیدن انسان ، ایجاد مانع در راه حق ، دعوت به امورى که مورث عذاب جهنم است ، زمینه ى ایجاد طلاق بین زن و شوهر ، فراهم آوردن زمینه ى قرارداد بین مردم براى معصیت ، جلوه دادن عشق به دنیا ، ایجاد محبت بیش از حد نسبت به پول ، مغرور کردن انسان براى ارتکاب گناه به امید توبه ، ایجاد خود بینى ، بخل ، غیبت ، دروغ ، تحریک شهوات ، تشویق به ارتکاب گناه علنى ، تحریک خشم و غضب .

انسان تا در اسارت جاذبه ى شیاطین انسى و جنى است ، امکان توبه ى واقعى براى او وجود ندارد ، چرا که با حاکمیت نفوذ شیاطین ، انسان پس از توبه دوباره وسوسه به گناه مى شود ، و عهد توبه را شکسته ، و به طاعت از شیاطین تن مى دهد .
تائب باید با طلب توفیق از خداوند مهربان ، و ادامه ى ترک گناه ، و تمرد و سرکشى از شیاطین ، به تدریج نفوذ این عناصر خبیث را از خیمه ى حیات خود دفع کند ، و به سلطه ى این دشمنان قسم خورده خاتمه دهد ، تا مایه ى توبه و انابه در قلب بماند ، و این عهد نورانى با هجوم ظلمت نشکند .
2 ـ دنیا

کیفیت رابطه ى انسان با تمام عناصر مادى ، و آنچه که عامل تداوم حیات و بقاء است دنیاى آدمى است .
اگر این رابطه بر اساس خواسته ى حق نظام گرفته باشد ، بدون شک دنیاى انسان دنیاى ممدوح و موجب آبادى آخرت است ، و اگر رابطه ى انسان با شئون مادى بر اساس هواى نفس و خواسته هاى بى حد و مرز شکل گرفته باشد ، دنیاى انسان دنیاى مذموم و باعث خرابى آخرت است .
البته رابطه اى که بر اساس هواى نفس ، و خواسته هاى بى قید و شرط با عناصر مادى نظام گرفته باشد زمینه اى قطعى براى افتادن در عرصه ى گناه است .
در سایه ى این رابطه ى غلط است که انسان دچار عشق مفرط به شهوات و مسائل مالى مى گردد ، و از این رهگذر در گردونه ى مخالفت با اوامر و نواهى حق قرار مى گیرد .
اینگونه رابطه باعث مغرور شدن به امور مادى و شهوات است ، و نتیجه ى آن زیان سنگین ، و سپس ورود به آخرت همراه با کوله بارى از خسارت است .
على (علیه السلام) درباره ى این چنین دنیا مى فرمایند :
الدُّنْیَا تَغُرُّ وَتَضُرُّ وَتَمُرُّ . . .(1)
دنیا مغرور مى کند ، و زیان مى زند ، و مى گذرد .
خداوند در شب معراج ، درباره ى ویژگیهاى گرفتاران به دنیاى مذموم به پیامبرش فرمود : اهل دنیا آنانند که خوراک و خنده و خواب و خشمشان زیاد است ، خشنودى آنان به عنایت حق اندک و رضایتشان از مردم کم است ، از بدى خود نسبت به مردم عذر و پوزش نطلبند ، و معذرت دیگران را نیز قبول ننمایند ، به وقت طاعت تنبل ، و به هنگام گناه شجاع و قدرتمندند ، آرزویشان دراز و اجلشان نزدیک ، و اهل محاسبه ى نفس نیستند ، سودشان اندک ، سخن گفتنشان بسیار ، و ترسشان از عذاب حق کم ، و شادى و خوشحالى آنان به وقت خوردن زیاد است .
به هنگام راحت و آسایش شکر نکنند ، در بلا و مصیبت صبر ننمایند ، بسیار مردم در نظرشان اندک است ، به کارى که انجام نداده اند خود را مى ستایند ، و نسبت به چیزى که براى آنان نیست ادعا دارند ، و به آنچه که آرزو دارند سخن مى گویند ، بدیهاى مردم را ذکر مى کنند ، و خوبیهاى آنان را پنهان مى دارند ، پیامبر عرضه داشت : پروردگارا ! در اهل دنیا غیر از این عیوب ، عیبى هست ؟ خطاب شد : اى احمد ! عیب اهل دنیا زیاد است ، در آنان نادانى و حماقت وجود دارد ، نسبت به آموزگار خود فروتنى ندارند ، خود را به نظر خویش عاقل مى دانند ، در

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ نهج البلاغه : 877 ، حکمت 415 ; غرر الحکم : 135 ، الدنیا دار غرور ، حدیث 2347 ; روضه الواعظین : 2 / 441 ، مجلس فى ذکر الدنیا .
حالى که نزد آگاهان احمقانند(1) !
اگر کسى از گناهانش توبه کند ولى در عین توبه در سیطره و سلطه و حکومت اینگونه جاذبه ها و کشش هاى مادى باشد ، آیا توبه ى او پابرجا مى ماند ، و در عرصه گاه توبه مى تواند قدمى ثابت و مستقیم داشته باشد ؟
توبه کننده ، تا از نفوذ اینگونه امور آزاد نشود ، توبه ى واقعى براى او غیرممکن است ، چرا که توبه مى کند ولى هجوم یکى از این امور باعث توبه شکنى او مى شود .
3 ـ آفات

علایق غلط ، محبت هاى بیجا ، عشق افراطى به لذتها ، شهوات نامحدود ، امیال بى حد و مرز ، غرایز خارج از چهارچوب حق ، هواى نفس و خواسته هاى بى محاسبه ، آفات خطرناکى هستند که تا در زندگى انسان جولان دارند ، مانع از تحقق توبه ى واقعى اند ، توبه کننده باید تمام این امور را از وجود خود پاک نماید ، و به علاج این امراض اقدام کند ، تا راه ظهور توبه ى جدى باز شود .
هدیه ى خداوند به توبه کنندگان واقعى
معصوم مى فرماید : خداوند عزّ و جل به توبه کنندگان سه خصلت عنایت فرموده که اگر خصلتى از آنها را به تمام اهل آسمانها و زمین مرحمت مى فرمود ، هر آینه به آن خصلت نجات پیدا مى کردند :
1 ـ ( إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوَّابِینَ وَیُحِبُّ المُتَطَهِّرِینَ (2) .
خداوند توبه کنندگان از هر گناه و پاک شوندگان از هر آلودگى را دوست دارد .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ ارشاد القلوب : 1 / 200 ، باب الرابع و الخمسون ; بحار الأنوار : 74 / 23 ، باب 2 ، حدیث 6 .
2 ـ بقره ( 2 ) : 222 .
پس کسى که خداوند او را دوست بدارد عذابش نخواهد کرد .
2 ـ ( الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَهُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَیُؤْمِنُونَ بِهِ وَیَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ کُلَّ شَیْء رَحْمَهً وَعِلْماً فَاغْفِرْ لِلَّذِینَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِیلَکَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِیمِ * رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْن الَّتِى وَعَدتَّهُمْ وَمَن صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّیِّاتِهِمْ إِنَّکَ أَنتَ الْعَزِیزُ الْحَکِیمُ * وَقِهِمُ السَّیِّئَاتِ وَمَن تَقِ السَّیِّئَاتِ یَوْمَئِذ فَقَدْ رَحِمْتَهُ وَذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ (1) .
فرشتگانى که عرش را حمل مى کنند و فرشتگان حول عرش ، در تسبیح و حمد پروردگارشان هستند ، و مؤمن به خدایند ، و براى اهل ایمان طلب مغفرت مى کنند ; پروردگار ما ! علم و رحمتت همه چیز را فرا گرفته ، آنان که توبه کردند و راهت را پیروى نمودند مورد مغفرت قرار بده ، و از عذاب جهنم نگاه دار . خداوندا ! آنان را در بهشت عدنى که به آنان وعده دادى ، با پدران و همسران و فرزندان ایشان که صالح شدند درآور ، همانا تو عزیز و حکیمى ، و آنان را از بدیها حفظ کن ، و کسى را که امروز از بدیها حفظ کنى او را مورد رحمت قرار داده اى و این است آن فوز عظیم .
3 ـ ( وَالَّذِینَ لاَ یَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ وَلاَ یَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِی حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَلاَ یَزْنُونَ وَمَن یَفْعَلْ ذلِکَ یَلْقَ أَثَاماً * یُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَیَخْلُدْ فِیهِ مُهَاناً * إِلاَّ مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلاً صَالِحاً فَأُولئِکَ یُبَدِّلُ اللَّهُ سَیِّئَاتِهِمْ حَسَنَات وَکَانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِیماً (2) .
آنان که با خداوند معبود دیگرى را نمى خوانند ، و خون کسى را که خدا محترم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ غافر ( 40 ) : 7 ـ 9 .
2 ـ فرقان ( 25 ) : 68 ـ 70 .
دانسته جز به حق نمى ریزند ، و زنا نمى کنند ، که هر کس این عمل انجام بدهد به جزایش مى رسد ، عذابش در قیامت دوچندان مى شود و با ذلت و خوارى در آتش ، همیشگى و جاودانه مى گردد . مگر آنان که توبه کنند و ایمان بیاورند و عمل صالح انجام دهند ، پس خداوند زشتى هاى آنها را به خوبیها تبدیل کند که خداوند آمرزنده ى مهربان است(1) .
قرآن و مسأله ى باعظمت توبه
لفظ توبه و مشتقات آن نزدیک به 87 بار در قرآن مجید ذکر شده و این کثرت ذکر ، دلیل بر عظمت این حقیقت در پیشگاه حضرت محبوب است .
مسأله ى توبه را در قرآن کریم مى توان به پنج بخش تقسیم کرد :
1 ـ امر به توبه .
2 ـ راه توبه ى واقعى .
3 ـ پذیرش توبه .
4 ـ روى گردانى از توبه .
5 ـ علت قبول نشدن توبه .
1 ـ امر به توبه
وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَیْهِ . . . (2) .
از خداوند به خاطر گناهانتان طلب آمرزش نمایید ، آنگاه به سوى او روى آورده از تمام معاصى و خطاهایتان توبه کنید .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ کافى : 2 / 432 ، حدیث 5 ; بحار الأنوار : 6 / 39 ، باب 20 ، حدیث 70 .
2 ـ هود ( 11 ) : 3 .
وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِیعاً أَیُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ (1) .
اى اهل ایمان ! همگى به سوى خدا باز گردید ، از تمام گناهان خود توبه کنید ، باشد که رستگار شوید .
راغب اصفهانى در کتاب مفردات مى گوید : فلاح در قیامت عبارت است از حیات بدون مرگ ، عزت بى ذلت ، علم منهاى جهل ، غناى بدون تهیدستى(2) .
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَهً نَصُوحاً (3) .
اى کسانى که ایمان آوردید ! به جانب خدا باز گشته ، از تمام معاصى خود توبه کنید ، توبه ى خالص .
در این آیات ، خداوند مهربان اهل ایمان و غیر آنان را امر به توبه مى نماید ، اطاعت از امر حق واجب و موجب غفران و رحمت ، و عصیان از امر خداوند حرام و مورث غضب و عذاب ، و خزى دنیا و خوارى آخرت و هلاک ابدى و دایمى است .
2 ـ راه توبه ى واقعى
توبه مسأله ى ساده و آسانى نیست ، توبه همراه با یک سلسله شرایط معنوى و عملى قابل تحقق است .
حال ندامت ، تصمیم بر آینده اى ملکوتى و پاک ، تبدیل سیئات اخلاقى به حسنات اخلاقى ، اصلاح عمل ، جبران گذشته و تکیه کردن بر ایمان به خدا و قیامت عناصرى است که ساختمان توبه از آنها ساخته مى شود ، و بناى انابه از
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ نور ( 24 ) : 31 .
2 ـ مفردات راغب : 64 ، ماده ى ( فلح ) .
3 ـ تحریم ( 66 ) : 8 .
آنها برپا مى گردد .
إِلاَّ الَّذِینَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَیَّنُوا فَأُولئِکَ أَتُوبُ عَلَیْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِیمُ (1) .
مگر آنان که با گناه قطع رابطه کرده به خدا بازگشتند ، و اخلاق و عمل خود را اصلاح نمودند و آنچه را از حق پنهان مى داشتند براى مردم بیان کردند ، پس توبه ى ایشان را مى پذیرم و من پذیرنده ى توبه و مهربانم .
إِنَّمَا التَّوْبَهُ عَلَى اللّهِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَه ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَرِیب فَأُولئِکَ یَتُوبُ اللّهُ عَلَیْهِمْ وَکَانَ اللّهُ عَلِیماً حَکِیماً (2) .
محققاً بازگشت و توبه ى کسانى مورد توجه است که بدى را از روى جهالت انجام دهند ، سپس به زودى و بدون فوت وقت و تأخیر انداختن توبه رو به جانب حق کنند ، خداوند توبه ى آنان را مى پذیرد که خداوند علیم و حکیم است .
فَمَن تَابَ مِن بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللّهَ یَتُوبُ عَلَیْهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ (3) .
کسى که بعد از ستمش بر قانون و بر مردم و بر نفس خویش ، توبه کند و عقیده و اخلاق و عملش را اصلاح نماید ، خداوند توبه اش را مى پذیرد ، همانا خداوند آمرزنده و مهربان است .
وَالَّذِینَ عَمِلُوا السَّیِّئَاتِ ثُمَّ تَابُوا مِن بَعْدِهَا وَآمَنُوا إِنَّ رَبَّکَ مِن بَعْدِهَا لَغَفُورٌ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ بقره ( 2 ) : 160 .
2 ـ نساء ( 4 ) : 17 .
3 ـ مائده ( 5 ) : 39 .
رَحِیمٌ (1) .
آنان که کار زشت کردند ، سپس بعد از زشتى توبه کردند ، و اهل ایمان شدند ، همانا پروردگارت بعد از توبه ى آنان ، آمرزنده ى مهربان است .
فَإِن تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلاَهَ وَآتَوُا الزَّکَاهَ فَإِخْوَانُکُمْ فِی الدِّینِ . . . (2) .
گنهکاران اگر توبه کردند و نماز را به پا داشتند و زکات پرداختند ، پس برادران دینى شما هستند .
بر اساس این آیات ، ایمان به خدا و قیامت ، اصلاح عقیده و اخلاق و عمل ، بازگشت فورى و بدون تأخیر ، قطع رابطه با ستم ، برپا داشتن نماز ، پرداخت زکات ، و بازگرداندن حقوق مالى مردم به مردم از شرایط توبه ى واقعى است ، و هر کس به این صورت توبه کند ، بدون تردید به حقیقت توبه رسیده و توبه ى حقیقى را محقق ساخته و توبه اش صد در صد مورد قبول حق است .
3 ـ پذیرش توبه
گنهکار زمانى که امر حضرت حق را در مسأله ى توبه اطاعت کرد ، و به شرایط توبه عمل کرد ، و راهى را که قرآن براى توبه ترسیم نموده پیمود ، بدون تردید خداوند مهربان که وعده ى قبولى توبه به گنهکار داده ، توبه اش را مى پذیرد و نشان قبولى توبه بر پرونده اش ثبت مى کند و وى را از گناه پاک نموده ، ظلمت و تاریکى باطنش را به نور و سپیدى تبدیل مى نماید .
أَلَمْ یَعْلَمُوا أَنَّ اللّهَ هُوَ یَقْبَلُ التَّوبَهَ عَنْ عِبَادِهِ . . . (3) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ اعراف ( 7 ) : 153 .
2 ـ توبه ( 9 ) : 11 .
3 ـ توبه ( 9 ) : 104 .
آیا ندانسته اند که همانا خداوند توبه را از بندگانش قبول مى کند ؟
وَهُوَ الَّذِی یَقْبَلُ التَّوْبَهَ عَنْ عِبَادِهِ وَیَعْفُوا عَنِ السَّیِّئَاتِ . . . (1) .
و اوست خداوندى که توبه را از بندگانش مى پذیرد و از بدیهاى آنان گذشت مى کند .
غَافِرِ الذَّنْبِ وَقَابِلِ التَّوْبِ . . . (2) .
خداوند آمرزنده ى گناه و قبول کننده ى توبه است .
4 ـ روى گردانى از توبه
اگر توبه نکردن گنهکار به علت مأیوس بودنش از رحمت خدا باشد باید بداند که یأس از رحمت ، جز اخلاق کافران نیست(3) .
اگر روى گردانى گنهکار از توبه به تصوّر این معنى باشد که خداوند قدرت بر آمرزش او را ندارد ، باید بداند که این حالت از اخلاق یهود عنود است(4) .
اگر روى گردانى گنهکار از توبه ، محصول تلخ تکبر او نسبت به حضرت حق و جرأت او نسبت به خداوند مهربان و اسائه ى ادب او نسبت به ربّ کریم باشد ، باید بداند خداوند عزیز اینگونه مردم متکبر و جرى و بى ادب را دوست ندارد و کسى که مورد محبّت خدا نباشد ، نجاتى در دنیا و آخرت براى او نیست(5) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ شورى ( 42 ) : 25 .
2 ـ غافر ( 40 ) : 3 .
3 ـ یوسف ( 12 ) : 87 .
4 ـ مائده ( 5 ) : 64 .
5 ـ نحل ( 16 ) : 23 ( لاَ جَرَمَ أَنَّ اللَّهَ یَعْلَمُ مَا یُسِرُّونَ وَمَا یُعْلِنُونَ إِنَّهُ لاَ یُحِبُّ الْمُسْتَکْبِرِینَ ) ; حج ( 22 ) : 38 ( إِنَّ اللَّهَ یُدَافِعُ عَنِ الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّ اللَّهَ لاَ یُحِبُّ کُلَّ خَوَّان کَفُور ) ; قصص ( 28 ) : 76 ( إِنَّ قَارُونَ کَانَ مِن قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَیْهِمْ وَآتَیْنَاهُ مِنَ الْکُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَهِ أُوْلِى الْقُوَّهِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لاَ تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لاَ یُحِبُّ الْفَرِحِینَ ) ; لقمان ( 31 ) : 18 ( وَلاَ تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنَّاسِ وَلاَ تَمْشِ فی الاَْرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللَّهَ لاَ یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَال فَخُور ) ; حدید ( 57 ) : 23 ( لِکَیْلاَ تَأْسَوْا عَلَى مَا فَاتَکُمْ وَلاَ تَفْرَحُوا بِمَا آتَاکُمْ وَاللَّهُ لاَ یُحِبُّ کُلَّ مُخْتَال فَخُور ) .
گنهکار باید بداند روى گردانى از توبه ، در حالى که باب توبه باز و انجام توبه همراه با شرایطى که دارد ممکن ، و خداوند مهربان توبه پذیر است ، عین ستم بر خویش و ظلم به حقایق عالى ملکوتى است .
. . . وَمَن لَمْ یَتُبْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ (1) .
و آنان که ( از زشتى ها ، گناهان ، ستمکاریها ، تجاوزات ، ترک واجبات ، خوردن مال حرام ، تهمت ، غیبت ، فساد اخلاق ) توبه نکردند و به حضرت محبوب باز نگشتند ، از ستمگرانند .
إِنَّ الَّذِینَ فَتَنُوا المُؤْمِنِینَ وَالمُؤْمِنَاتِ ثُمَّ لَمْ یَتُوبُوا فَلَهُمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَلَهُمْ عَذَابُ الْحَرِیقِ (2) .
همانا کسانى که مردان و زنان باایمان را گداختند ، سپس توبه نکردند ، عذاب جهنم و عذاب سوزنده را سزاوارند .
5 ـ علت قبول نشدن توبه
گنهکار در صورتى که فرصت توبه داشته باشد و توبه را همراه با شرایط آن بجا آورد ، بدون تردید توبه اش مورد پذیرش حق است ، ولى اگر فرصت توبه را از دست بدهد تا مرگش فرا رسد ، آنگاه از گذشته توبه کند یا توبه اى منهاى شرایط معین شده انجام دهد یا پس از ایمان کافر گردد ، البته توبه اش مورد پذیرش نخواهد بود .
وَلَیْسَتِ التَّوْبَهُ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ المَوْتُ قَالَ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ حجرات ( 49 ) : 11 .
2 ـ بروج ( 85 ) : 10 .
إِنِّی تُبْتُ الآنَ وَلاَ الَّذِینَ یَمُوتُونَ وَهُمْ کُفَّارٌ أُولئِکَ اعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَاباً أَلِیماً (1) .
آنان که تا رسیدن مرگ کار زشت انجام دهند ، در آن وقت که وقت خروج از دنیاست بگویند توبه کردیم ، و آن کسانى که در حال کفر بمیرند ، توبه ى هیچ یک از آنها پذیرفته نیست ، براى اینان عذاب دردناک آماده کرده ایم !
إِنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا بَعْدَ إِیمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا کُفْراً لَن تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولئِکَ هُمُ الضَّالُّونَ (2) .
آنان که بعد از ایمانشان کافر شدند و بر کفر خود افزودند ، توبه ى آنان هرگز پذیرفته نیست ، اینان همان گمراهانند .
روایات و مسأله ى با ارزش توبه
امام باقر (علیه السلام) فرمودند : آدم به حضرت حق عرضه داشت : شیطان را بر من سلطه دادى ، و او را چنین قدرتى است که همچون خون در باطن من گردش نماید ، در برابر این برنامه براى من چیزى قرار بده .
به او خطاب شد : این حقیقت را براى تو قرار مى دهم که اگر از ذرّیه ات کسى تصمیم بر گناه گرفت ، در پرونده اش نوشته نشود و اگر تصمیمش را به اجرا گذاشت همان یک گناه در نامه ى عملش ثبت گردد ، و اگر فردى از ذرّیه ات تصمیم به کار نیکى گرفت ، در نامه اش نوشته شود و اگر آن تصمیم را عملى کرد ، در نامه اش ده برابر ثبت گردد ; آدم عرضه داشت : پروردگارا ! اضافه کن ; خطاب رسید : اگر کسى از ذرّیه ات گناهى مرتکب شود ، سپس از من طلب آمرزش نماید ، او را بیامرزم ; عرضه داشت : یا رب ! بر من بیفزا ; خطاب رسید : براى آنان توبه قرار مى دهم ، و توبه را بر آنها گسترده مى نمایم تا نفس به
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ نساء ( 4 ) : 18 .
2 ـ آل عمران ( 3 ) : 90 .
گلویشان برسد ; عرضه داشت : خداوندا ! مرا کفایت کرد(1) .
امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا روایت نموده اند : کسى که یک سال قبل از مرگش توبه کند ، خداوند توبه اش را مى پذیرد . سپس فرمودند : همانا یک سال زیاد است ، هرکس یک ماه قبل از مرگش توبه کند ، خداوند توبه اش را قبول مى کند . سپس فرمودند : یک ماه زیاد است ، هرکس یک هفته قبل از مرگش به خداوند بازگردد ، بازگشتش پذیرفته مى شود . سپس فرمودند : یک روز هم زیاد است ، هرکس پیش از دیدن آثار دنیاى بعد توبه کند توبه اش پذیرفته است(2) !
رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمودند :
اِنَّ اللهَ یَقْبَلُ تَوْبَهَ عَبْدِهِ مَا لَمْ یُغَرْغِرْ ، تُوبُوا اِلَى رَبِّکُمْ قَبْلَ اَنْ تَمُوتُوا وَبَادِرُوا بِالاَعْمَالِ الزَّاکِیَهِ قَبْلَ اَنْ تُشْتَغَلُوا ، وَصِلُوا الَّذِى بَیْنَکُمْ وَبَیْنَهُ بِکَثْرَهِ ذِکْرِکُمْ اِیّاهُ(3) .
خداوند توبه ى بنده اش را تا مرگ گلوگیر او نشده مى پذیرد ، پیش از مرگ توبه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ عن أبی جعفر (علیه السلام) قال : إن آدم (علیه السلام) قال : یا رب ! سلطت علی ال شیطان وأجریته منی مجرى الدم فاجعل لی شیئا . فقال : یا آدم ! جعلت لک أن من هم من ذریتک بسیئه لم تکتب علیه فإن عملها کتبت علیه سیئه ومن هم منهم بحسنه فإن لم یعملها کتبت له حسنه وإن هو عملها کتبت له عشرا . قال : یا رب ! زدنی . قال : جعلت لک أن من عمل منهم سیئه ثم استغفر غفرت له . قال : یا رب ! زدنی . قال : جعلت لهم التوبه وبسطت لهم التوبه حتى تبلغ النفس هذه . قال : یا رب ! حسبی .
کافى : 2 / 440 ، باب فیما أعطى الله عز و جل آدم ( ع ) ، حدیث 1 ; بحار الأنوار : 6 / 18 ، باب 20 ، حدیث 2 .
2 ـ عن أبی عبد الله (علیه السلام) قال : قال رسول الله (صلى الله علیه وآله وسلم) : من تاب قبل موته بسنه قبل الله توبته ثم قال : إن السنه لکثیره ، من تاب قبل موته بشهر قبل الله توبته . ثم قال : إن الشهر لکثیر ، من تاب قبل موته بجمعه قبل الله توبته . ثم قال : إن الجمعه لکثیره ، من تاب قبل موته بیوم قبل الله توبته . ثم قال : إن الیوم لکثیر ، من تاب قبل أن یعاین قبل الله توبته .
کافى : 2 / 440 ، باب فیما أعطى الله عز و جل آدم ( ع ) ، حدیث 2 ; وسائل الشیعه : 16 / 87 ، باب 93 ، حدیث 21057 ; بحار الأنوار : 6 / 19 ، باب 20 ، حدیث 4 .
3 ـ دعوات راوندى : 237 ، فصل فى ذکر الموت ; بحار الأنوار : 6 / 19 ، باب 20 ، حدیث 5 .
کنید ، به انجام اعمال پاک شتاب کنید پیش از آنکه گرفتار شوید ، بین خود و خداوند را با توجه بسیار به حضرت او اتصال دهید .
عن امیرالمؤمنین (علیه السلام) : لاَ شَفیعَ اَنْجَحُ مِنَ التَّوْبَهِ(1) .
از امیرالمؤمنین (علیه السلام) روایت شده : شفاعت کننده اى کامیاب کننده تر از توبه نیست .
از رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده :
اَلتَّوْبَهُ تَجُبُّ مَا قَبْلَهَا(2) .
توبه گذشته ى انسان را از بین مى برد .
على (علیه السلام) فرمودند :
اَلتَّوْبَهُ تَسْتَنْزِلُ الرَّحْمَهَ(3) .
توبه رحمت خدا را نازل مى کند .
امیرالمؤمنین (علیه السلام) فرمودند :
تُوبُوا اِلَى اللهِ وَادْخُلُوا فِى مَحَبَّتِهِ ، فَاِنَّ اللهَ یُحِبُّ التَّوّابِینَ وَیُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِینَ ، وَالْمُؤْمِنُ تَوّابٌ(4) .
به جانب خداوند باز گردید ، و خود را در محبتش در آورید ، همانا خداوند دوستدار توبه کنندگان و پاکیزگان است و مؤمن توبه اش بسیار است .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ نهج البلاغه : 863 ، حکمت 371 ; من لا یحضره الفقیه : 3 / 574 ، باب معرفه الکبائر التى اوعد اللّه ، حدیث 4965 ; بحار الأنوار : 6 / 19 ، باب 20 ، حدیث 6 .
2 ـ عوالى اللئالى : 1 / 237 ، الفصل التاسع ، حدیث 150 ; مستدرک الوسائل : 12 / 129 ، باب 86 ، حدیث 13706 ; میزان الحکمه : 2 / 636 ، التوبه ، حدیث 2111 .
3 ـ غرر الحکم : 195 ، آثار التوبه ، حدیث 3835 ; مستدرک الوسائل : 12 / 129 ، باب 86 ، حدیث 13707 ; میزان الحکمه : 2 / 636 ، التوبه ، حدیث 2112 .
4 ـ خصال : 2 / 623 ، حدیث 10 ; بحار الأنوار : 6 / 21 ، باب 20 ، حدیث 14 .
حضرت رضا (علیه السلام) از پدرانش از رسول خدا روایت مى کند :
مَثَلُ الْمُؤْمِنِ عِنْدَ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ کَمَثَلِ مَلَک مُقَرَّب وَاِنَّ الْمُؤْمِنَ عِنْدَ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ اَعْظَمُ مِنْ ذَلِکَ ، وَلَیْسَ شَىْءٌ اَحَبَّ اِلَى اللهِ مِنْ مُؤْمِن تائِب اَوْ مُؤْمِنَه تَائِبَه(1) .
مثل مؤمن نزد خداى عزوجل همچون فرشته ى مقرب است ، و همانا مؤمن نزد پروردگار عظیم تر از فرشته ى مقرب است ، چیزى نزد خداوند محبوبتر از مؤمن و مؤمنه ى توبه کننده نیست .
امام هشتم از پدرانش از رسول خدا روایت مى کند :
اَلتّائِبُ مِنَ الذَّنْبِ کَمَنْ لاَ ذَنْبَ لَهُ(2) .
توبه کننده از گناه همچون کسى است که گناهى ندارد .
از حضرت صادق (علیه السلام)روایت شده :
اِنَّ تَوْبَهَ النَّصُوحِ هُوَ اَنْ یَتُوبَ الرَّجُلُ مِنْ ذَنْب وَیَنْوِىَ اَنْ لاَ یَعُودَ اِلَیْهِ اَبَداً(3) .
توبه ى نصوح این است که انسان از گناه توبه کند ، و تصمیم بگیرد که هرگز به آن گناه باز نگردد .
رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) فرمودند :
للهِِ اَفْرَحُ بِتَوْبَهِ عَبْدِهِ مِنَ الْعَقِیمِ الْوَالِدِ ، وَمِنَ الضّالِّ الْوَاجِدِ ، وَمِنَ الظَّمْآنِ الْوارِدِ(4) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ عیون اخبار الرضا : 2 / 29 ، باب 31 ، حدیث 33 ; جامع الأخبار : 85 ، الفصل الحادى والاربعون فى معرفه المؤمن ; وسائل الشیعه : 16 / 75 ، باب 86 ، حدیث 21021 .
2 ـ عیون اخبار الرضا : 2 / 74 ، باب 31 ، حدیث 347 ; وسائل الشیعه : 16 / 75 ، باب 86 ، حدیث 21022 ; بحار الأنوار : 6 / 21 ، باب 20 ، حدیث 16 .
3 ـ معانى الأخبار : 174 ، باب معنى التوبه النصوح ، حدیث 3 ; وسائل الشیعه : 16 / 77 ، باب 87 ، حدیث 21027 ; بحار الأنوار : 6 / 22 ، باب 20 ، حدیث 23 .
4 ـ کنز العمال : 10165 ; میزان الحکمه : 2 / 636 ، التوبه ، حدیث 2123 .
خداوند به توبه ى بنده ى گنهکارش از عقیمى که فرزند پیدا کند ، و از کسى که گمشده اش را بیابد ، و از تشنه اى که بر چشمه ى آب وارد گردد ، خوشحال تر است !
از رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) روایت شده :
اَلتّائِبُ اِذَا لَمْ یَسْتَبِنْ عَلَیْهِ اَثَرُ التَّوْبَهِ فَلَیْسَ بِتائِب یُرْضِى الْخُصَماءَ وَیُعیدُ الصَّلَواتِ وَیَتَواضَعُ بَیْنَ الْخَلْقِ ، وَیَتَّقِى نَفْسَهُ عَنِ الشَّهَوَاتِ ، وَیَهْزِلُ رَقَبَتَهُ بِصِیامِ النَّهارِ(1) .
زمانى که آثار توبه بر توبه کننده ظاهر نشده باید گفت تائب نیست ، آثار توبه عبارت است از : به دست آوردن رضایت کسانى که نزد انسان حقوق مالى دارند ، به جا آوردن نمازهاى از دست رفته ، فروتنى در میان مردم ، حفظ نفس از شهوات حرام ، لاغر کردن جسم به روزه گرفتن .
على (علیه السلام) فرمودند :
اَلتَّوْبَهُ نَدَمٌ بِالْقَلْبِ وَاسْتِغْفارٌ بِاللِّسانِ وَتَرْکٌ بِالجَوَارِحِ وَاِضْمارٌ اَنْ لاَ یَعُودَ(2) .
توبه پشیمانى به قلب ، و استغفار به زبان ، و ترک تمام گناهان به اعضا ، و نیت برنگشتن به گناه است .
على (علیه السلام) فرمودند :
مَنْ تابَ تابَ اللهُ عَلَیْهِ وَاُمِرَتْ جَوارِحُهُ اَنْ تَسْتُرَ عَلَیْهِ وَبِقاعُ الاَرْضِ اَنْ تَکْتُمَ عَلَیْهِ وَاُنْسِیَتِ الْحَفَظَهُ ما کانَتْ تَکْتُبُ عَلَیْهِ(3) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ جامع الاخبار : 87 ، الفصل الخامس والأربعون فى التوبه ، مستدرک الوسائل : 12 / 130 ، باب 87 ، حدیث 13709 .
2 ـ غرر الحکم : 194 ، حدیث 3777 ; مستدرک الوسائل : 12 / 137 ، باب 87 ، حدیث 13715 .
3 ـ ثواب الاعمال : 179 ، ثواب التوبه ; بحار الأنوار : 6 / 28 ، باب 20 ، حدیث 32 .
کسى که توبه کند خداوند توبه اش را مى پذیرد ، و به اعضاء بدنش امر مى شود گناهانش را مستور بدارد ، و به قطعه هاى زمین گفته مى شود گناهانش را بپوشاند ، و آنچه حافظان عمل نوشته اند از یادشان برده مى شود .
امام صادق (علیه السلام) فرمودند : خداوند به داوود پیغمبر وحى کرد :
اِنَّ عَبْدِىَ الْمُؤمِنَ اِذَا اَذْنَبَ ذَنْباً ثُمَّ رَجَعَ وَتَابَ مِنْ ذَلِکَ الذَّنْبِ وَاسْتَحْیى مِنّى عِنْدَ ذِکْرِهِ غَفَرْتُ لَهُ ، وَاَنْسَیْتُهُ الْحَفَظَهُ وَاَبْدَلْتُهُ الْحَسَنَهَ وَلاَ اُبالى وَاَنَا اَرْحَمُ الرَّاحِمینَ(1) .
همانا بنده ى مؤمنم زمانى که مرتکب گناهى شد ، سپس از آن گناه روى گرداند و توبه کرد ، و به وقت یاد آن گناه از من شرمنده شد ، او را مى آمرزم ، و گناه را از یاد نویسندگان عملش مى برم ، و معصیتش را به حسنه تبدیل مى کنم و باکى ندارم که من مهربانترین مهربانانم .
پیامبر بزرگ اسلام در روایت مهمى فرمودند : آیا مى دانید تائب کیست ؟ عرضه داشتند : نمى دانیم . فرمودند : هرگاه عبد توبه کند ولى صاحبان حقوق مالى را از خود راضى نکند تائب نیست ، و هر کس توبه کند ولى به عبادتش نیفزاید تائب نیست ، و کسى که توبه کند ولى لباسش را تغییر ندهد تائب نیست ، و آن که توبه کند ولى دوستانش را عوض نکند تائب نیست ، و هرکس توبه کند ولى مجلسش را تغییر ندهد تائب نیست ، و هر آن که توبه نماید ولى رختخواب و تکیه گاهش را عوض ننماید تائب نیست ، و هرکس توبه کند ولى اخلاق و نیتش را عوض ننماید تائب نیست ، و هر آن که توبه کند ولى قلبش را به روى حقایق باز نکند و در مقام انفاق برنیاید تائب نیست ، و هرکس توبه کند اما
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ ثواب الاعمال : 130 ، ثواب من أذنب ذنباً ثم رجع و تاب ; وسائل الشیعه : 16 / 74 ، باب 86 ، حدیث 21017 .
آرزویش را کوتاه و زبانش را حفظ نکند تائب نیست ، و هر آن که توبه کند ولى بدنش را از غذاى اضافى تصفیه نکند تائب نیست ، چون بر این خصلتها استقامت نماید تائب است(1) .
تغییر و تعویض آنچه که در این روایت بسیار مهم مطرح است ، آن امورى است که از حرام به دست آمده ، یا رابطه با آن حرام است .
منافع توبه
بر اساس آیات قرآن مجید بخصوص آیات مربوط به توبه از گناهان ، و نیز بر مبناى روایات و احادیث وارده از اهل بیت (علیهم السلام) ، توبه داراى منافع بسیار مهمى در دنیا و آخرت است که گوشه اى از آن منافع را در سطور زیر مى خوانید :
. . . اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ إِنَّهُ کَانَ غَفَّاراً * یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُم مِدْرَاراً * وَیُمْدِدْکُم بِأَمْوَال وَبَنِینَ وَیَجْعَل لَکُمْ جَنَّات وَیَجْعَل لَکُمْ أَنْهَاراً (2) .
از خداوند طلب مغفرت کنید که او آمرزنده ى گناهان است ، خداوند به دنبال توبه و انابه و استغفار شما ، آب فراوان از آسمان بر شما مى بارد ، و شما را با مال فراوان و فرزندان مدد مى نماید ، و باغهاى خرم و نهرهاى آب براى شما قرار مى دهد .
. . . تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَهً نَصُوحاً عَسَى رَبُّکُمْ أَن یُکَفِّرَ عَنکُمْ سِیِّئَاتِکُمْ وَیُدْخِلَکُمْ جَنَّات تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ . . . (3) .
به سوى خدا توبه کنید توبه ى خالص ، باشد که خداوند گناهانتان را محو کند ،
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 ـ جامع الأخبار : 88 ، الفصل الخامس و الأربعون فى التوبه ; بحار الأنوار : 6 / 35 ، باب 20 ، حدیث 52 ; مستدرک الوسائل : 12 / 131 ، باب 87 ، حدیث 13709 .
2 ـ نوح ( 71 ) : 10 ـ 12 .
3 ـ تحریم ( 66 ) : 8 .
و شما را وارد بهشت هایى نماید که زیر درختانش نهرها جارى است .
اغلب آیات مربوط به توبه به دو صفت غفور رحیم ختم شده ، یعنى خداوند تائب واقعى را مورد بخشش و رحمت قرار مى دهد(1) .
وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوا لَفَتَحْنَا عَلَیْهِمْ بَرَکَات مِنَ السَّمآءِ وَالاَْرْضِ . . . (2) .
اگر اهل شهر و دیار ایمان آورده بودند و از گناهان پرهیز مى کردند ، هر آینه درهاى برکات آسمان و زمین را به روى آنها باز مى کردیم .
تفسیر شریف مجمع البیان در روایت بسیار جالبى نقل مى کند : مردى به حضرت مجتبى (علیه السلام) از قحطى و گرانى شکایت کرد ، حضرت به او فرمودند : از گناهانت استغفار کن . دیگرى به حضرت از تهیدستى گله کرد ، حضرت فرمودند : براى گناهت درخواست غفران کن . دیگرى به حضرت عرضه داشت : دعا کن خداوند فرزندى به من عنایت کند ، فرمودند : از گناهانت استغفار کن ، یاران به حضرت عرضه داشتند : شکایت ها و درخواستها مختلف بود ، ولى شما همه را امر به توبه و استغفار فرمودید ! حضرت پاسخ دادند : من این حقیقت را از پیش خود نگفتم ، بلکه از آیات سوره ى نوح ، از آنجا که مى فرماید استغفروا ربّکم . . . استفاده نموده و آنان را راهنمایى کردم ، که حل مشکل شما به دست باکفایت توبه است(3) .

دانلود مقاله در مورد نقش‌اندیشه مهدویت در منزلت شیعه فایل ورد (word)

 دانلود مقاله در مورد نقش‌اندیشه مهدویت در منزلت شیعه فایل ورد (word) دارای 21 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله در مورد نقش‌اندیشه مهدویت در منزلت شیعه فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله در مورد نقش‌اندیشه مهدویت در منزلت شیعه فایل ورد (word) ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن دانلود مقاله در مورد نقش‌اندیشه مهدویت در منزلت شیعه فایل ورد (word) :

نقش‌اندیشه مهدویت در منزلت شیعه

بخش اول:
جاهلیت از گذشته تا حال
هرگاه از جاهلیت سخن به میان می آید‎، چنین به نظر می رسد که جاهلیت مربوط به دوران گذشته بوده و امروز در دوران عقلانیت بشر‏، سخن از آن، سخنی گزاف و خارج از تمدن است. اما با تامل در مفهوم جاهلیت و آنچه که بر بشر امروز می گذرد، روشن می شود که این معضل بزرگ، امروز هم گریبان گیر بشر است.

جاهلیت چیست؟ و آیا با همه تحولات علمی و ترقیات بشر در قرون اخیر، به کارگیری لفظ جاهلیت در مورد انسان عصر حاضر صحیح است؟
جاهلیت نخستین (جاهلیت اُولی به تعبیر قرآن) و جاهلیت نوین (جاهلیت ثانی) به چه معنا است؟ و آثار و علائم جاهلیت دوران ما چیست؟ اینها مسائلی است که باید مورد بررسی قرار گیرد.
جاهلیت از دیدگاه قرآن و روایات
چنانکه اشاره شد قرآن و روایات راجع به جاهلیت، تعاریفی دارند که توجه به آن، بسیاری از حقایق را روشن می سازد.
خداوند در قرآن می فرماید:

اِذ جَعَلَ الذِینَ کَفَرُوا فِی قُلوبِهِم الحَمِیَّهَ حَمِیَّهَ الجَاهِلِیَّه
آنگاه که کافران در دلهای خود تعصب (آنهم) تعصب جاهلی قرار داده‌اند.1
حمیت از ماده «حَمی» به معنای حرارت است و سپس در معنای غضب، و بعد از آن در معنای نخوت و تعصب آمیخته با غضب به کار رفته است. علی(ع) در خطبه قاصعه بارها روی این معنا تکیه کرده است و در مذمت ابلیس که پیشوای مستکبران بود می فرماید:
صَدَّقَهُ بِهِ اَبنَاءُ الحَمیَّهِ وَ اِخوانُ العَصَبِیَّه وَ فَرَسانُ الکِبرِ وَ الجَاهِلِیَّهِ
او را فرزندان نخوت و حمیت و برادران عصبیت و سواران برمرکب کبر و جهالت تصدیق کردند.
و در جای دیگر- در همین خطبه- به هنگامی که مردم را از تعصبات جاهلیت بر حذر می دارد، می فرماید:

شراره های تعصب و کینه های جاهلی را که در قلب دارید خاموش سازید، که این نخوت و حمیت و تعصب ناروا در میان مسلمانان، از القائات و نخوتها و وسوسه های شیطان است.2
در حدیثی از امام علی بن الحسین(ع) آمده که وقتی از حضرت درباره عصبیت سوال کردند، فرمود:
تعصبی که موجب گناه است اینست که انسان بَدان قوم خود را از نیکان قوم دیگر برتر بشمرد. ولی دوست داشتن قوم خود، تعصب نیست. تعصب آن است که آنها را در ظلم یاری کند.3
قرآن در بیان داستان شب بعد از جنگ احد و احتمال خطر حمله مشرکین به مدینه و ترس انسانهای منافق و ضعیف الایمان می فرماید:

ثُمَّ اَنزَلَ عَلَیکُم مِن بَعدِ الغَمِّ اَمَنَهً نُعاساً یُغشَی طائِفَهٌ مِنکُم وَ طائِفهٌ قَد اَهَمَّتْهُم اَنفُسُهُم یَظُنُّونَ بِاللهِ غَیر الحقِّ ظَنَّ الجَاهِلیهِ
سپس خداوند بعد از آن‌اندوه، آرامشی به صورت خواب سبکی بر شما فرو فرستاد که گروهی از شما را فرا گرفت. گروهی تنها در فکر جان خود بودند و درباره خدا، گمان های ناروا همچون گمان های دوران جاهلیت می بردند.4
آنها در مورد خدا گمان های نادرست همچون گمان های دوران جاهلیت و قبل از اسلام داشتند و در افکار خود احتمال دروغ بودن وعده های پیامبر(ص) را می دادند و به یکدیگر و یا به خویشتن می گفتند: آیا ممکن است با این وضع دلخراشی که می بینیم پیروزی نصیب ما بشود. یعنی بسیار بعید و غیر ممکن است. قرآن در جواب آنها می گوید: بگو همه امور برای خداست.5
قرآن در پیام دیگری اشاره می فرماید:
اَفَحُکمَ الجَاهِلیهِ یَبغُونَ؟ وَ مَن اَحسَنَ مِنَ اللهِ حُکماً لِقومٍ یُوقِنون.
آیا خواستار حکم جاهلیت‌اند؟ برای مردمی که یقین دارند داوریِ هیچ کس از خدا بهتر نیست.6
در کتاب کافی از علی (ع) نقل شده است که فرمودند:
الحُکمُ حُکمان، حُکمُ اللهِ و حُکمُ الجاهِلیهِ فَمَن اَخطَا َحُکمَ اللهِ حَکَمَ بِحُکمِ الجَاهِلیَّهِ

حکم دو گونه بیشتر نیست یا حکم خداست یا حکم جاهلیت و هر کس حکم خدا را رها کند به حکم جاهلیت تن در داده است.7
از اینجا روشن می شود مسلمانانی که با داشتن احکام آسمانی به دنبال قوانین ساختگی باطل دیگر افتاده‌اند، در حقیقت در مسیر جاهلیت گام نهاده‌اند.8
حضرت علی(ع) می فرماید:
پیامبر گرامی اسلام(ص) بعد از مراسم حج به طرف مدینه حرکت فرمودند، در بین راه ما

جرای غدیر خم و خطبه آن حضرت مطرح شد. پیامبر در آن خطبه معروف فرمودند: به خدا قسم خداوند به انبیاء و رسولان در مورد من بشارت داده، من آخرین انبیاء و رسولانم و من حجت خدا بر همه مخلوقات آسمانها و زمینم. هر کس در این موضوع شک کند کافر است، آن هم کفر جاهلیت اول، و کسی که در این گفتارم تردید کند در همه چیز تردید کرده و تردید کننده در آن آتش جهنم است. 9
حارث بن مغیره می گوید به امام صادق(ع) عرض کردم: آیا پیامبر (ص) فرموده‌اند: کسی که بمیرد و امامش را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است؟ حضرت فرمودند: آری. پرسیدم آیا جاهلیت جاهلان و سفهاء یا جاهلیتی که امامش را نسناخته؟ حضرت فرمودند: جاهلیت کفر و نفاق و گمراهی.10
پیامبر گرامی اسلام(ص) نگاهی به حضرت علی(ع) نموده و آنگاه فرمودند:
یَا عَلی مَن اَبغَضَکَ اَمَاتَهُ اللهُ مِیتَهً جَاهِلیَِهً وَ حَاسَبَهُ بِمَا عَمِلَ، یَومَ القِیامَهِ
ای علی، کسی که دشمن تو باشد، خداوند او را به مرگ جاهلیت می میراند. و بر اساس آنچه عمل کرده در روز قیامت با او رفتار می شود.11

از رسول گرامی اسلام(ص) نقل شده که فرمودند:
مَن اَنکَرَ القَائِمَ مِن وُلدی فِی زَمانِ غیبتهِ مَاتَ مِیتَهً جاهلیهً
کسی که منکر قائم از فرزندان من در زمان غیبتش بشود به مرگ جاهلیت می میرد.12
در دعای غیبت امام زمان(عج) بعد از درخواست معرفت خدا و پیامبر (ص) و امام و حجت خدا، از خداوند طلب می کنیم:
اَللهُمَ لَا تَمِتنِی مِیتَهً جاهلیهً وَ لا تُزِغ قَلبِی بَعدَ اِذ هَدَیتَنی
خدایا مرا به مرگ جاهلیت نمیران و قلبم را پس از هدایت منحرف مساز.13

مقصود از مرگ جاهلیت در این دعا، عدم معرفت امام زمان(عج) است.
امام صادق (ع) می فرماید:
مَن شَرِبَ مُسکِراً لَم تُقبَل مِنهُ صَلاتُهُ اَربَعینَ یَوماً. فَاِن مَاتَ فِی الاَربعین، مَاتَ مِیتَهً جَاهلیهً وَ اِن تَابَ، تَابَ اللهُ عَلیهِ
کسی که شراب بنوشد، چهل شبانه‌روز نمازش پذیرفته نیست و اگر در این چهل روز بمیرد به مرگ جاهلیت مرده، ولی اگر توبه کند خداوند توبه اش را می پذیرد.14
از مجموع آیات و روایاتی که در این باب ذکر شد می توان مصادیق جاهلیت را در موارد زیر خلاصه نمود:
1- حکم و حکومت ناحق، رفتار خلاف قانون الهی و مبتنی بر هوی و هوس و روی گردانی از دستورات الهی.
2- بی توجهی به وعده های الهی و بد‌اندیشی درباره افعال خداوند.
3- پای فشردن بر خواسته های نابه جا، تعصب و جانب داری بی دلیل از عقاید و‌اندیشه های باطل.
4- نژاد پرستی و برتری قوم و قبیله بدون دلیل منطقی(حمیت جاهلیت)
5- فساد اخلاقی و شراب و قمار، و جنگ و غارت گری.
6- عدم پذیرش رهبری صالح و معصوم و بی توجهی به احکام الهی.
جاهلیت نخستین
قرآن در سوره احزاب، خطاب به زنان پیامبر(ص) جاهلیت نخستین را این گونه بیان می فرماید:
وَ قَرْنَ فِی بُیوتِکُنَّ وَ لا تَبَرَّجنَ تَبَرُجَ الجَاهِلیهِ الاُولَی

در خانه هایتان بمانید و مانند جاهلیت اولی تبرج (آشکار کردن بدن و زینت) نداشته باشید.15
اما اینکه منظور از جاهلیت اولی چیست، ظاهراً همان جاهلیتی است که مقارن عصر پیامبر(ص) بوده و به طوری که در تواریخ آمده در آن موقع زنان حجاب درستی نداشتند و دنباله روسری های خود را به پشت سر می‌انداختند به طوری که گلو و قسمتی از سینه و گردنبند و گوشواره های آنان نمایان بود. به هر حال این تعبیر نشان می دهد که جاهلیت دیگری همچون جاهلیت عرب

در پیش است که ما امروز در عصر خود آثار این پیشگویی قرآن را در دنیای متمدن مادی می بینیم.16
جاهلیت قبل از اسلام
پیرامون جاهلیت عرب قبل از اسلام (جاهلیت اُولی) در کتب تاریخ، مسائل زیادی مطرح شده است که- برای روشن تر شدن مفهوم جاهیت- به بعضی از آنها اشاره می نمائیم.
1- از نظر امام علی(ع) لجاجت در برابر حق، حمیت و تعصب بی جا و شیطانی، خودپسندی و غ

رور، عدم‌اندیشه و تفقه در دین، به کار نبردن گوهر خرد در خداشناسی، میراث دار فرهنگ منحط گذشته بودن و از پیشوایان ستمگر پیروی نمودن از نمودهای جاهلیت است.
امام در خطبه ای درباره حالات و ویژگی های مردمان دوران جاهلیت در آستانه بعثت پیامبر، می فرماید:

در آن دوران، ملت ها در خوابی عمیق فرو رفته بودند. فتنه و فساد در مجرای به راه‌انداختن هرج و مرج، جهان را فرا گرفته بود. کارهای خلاف، میان مردم منتشر شده و امور زندگی از هم گسیخته بود. آتش جنگ ها زبانه می کشید. دنیا بی نور و پر از نیرنگ گشته بود. برگ های درخت زندگی به زردی گراییده، از ثمره زندگی خبری نبود. میوه دنیای آن روز فتنه و غذایش مردار بود. در درون، وحشت و اضطراب و در بیرون شمشیر حکومت می کرد.17
به نظر می رسد. علی(ع) همه دنیای قبل از اسلام را غرق در جاهلیت می دیدند.
2- حضرت در نهج البلاغه در مورد هنگامه بعثت می فرماید:
او را در زمانی فرستاد که مردم در حیرت و گمراهی سرگردان بودند و در فتنه و جهل و فساد غوطه‌ور. هوا و هوس های سرکش، آنها را از جاده حق دور ساخته بود. جهل و نادانی، آنها را سبک مغز بار آورده، و در کارهای خود مضطرب و حیران ساخته و به آن (جهل و نادانی) مبتلا گشته بودند.18

3- از حضرت در توصیف بنی امیه- که ادامه دهنده جاهلیت اولی بودند- نقل شده:
فتنه، آشوب، فساد و تباه گری های بنی امیه با چهره های بس زشت و رُعب انگیز و گروه به گروه که متصف به جاهلیت‌اند،‌ بر شما وارد می شود. نه دلیل هدایتی در آنها وجود دارد و نه نشانی که برای هدایت دیده شود.19
و در خطبه دیگر در توصیف آنها می فرماید:
زیرا آنان پیشتازان تکبر، پایه های تعصب و تکیه گاه های ارکان فتنه و شمشیرها، فخر کنندگان جاهلی با افتخار به نسب و نژاد می باشند.20
4- از موارد قابل توجه در جاهلیت عرب، نوع روابط خانوادگی و انواع ازدواج های رایج در میان آنها بوده. به عنوان نمونه می توان موارد ذیل را نام برد:
الف) نکاح مَقْت: پس از فوت پدر، پسر بزرگ پارچه به روی همسر پدرش – به شرطی که مادرش نباشد- می‌انداخت و با او ازدواج می کرد و یا او را به دیگری می داد و مهریه می گرفت.
ب) نکاح جمع: کنیزکان خود را وادار به زنا با دیگران می کردند و پول می گرفتند.
ج) نکاح بدل: معاوضه همسر با کسی که از همسر او خوشش می آمد(تعویضی)
د) نکاح ضماد: ازدواج چند مرد با یک زن. در این ازدواج فرزند مال کسی بود که به وی شبیه باشد
( که به نام نکاح زهط هم نامیده شده است).
هـ) نکاح استبضاعی: شخصی همسر خود را در اختیار مردی که از شجاعت و یا صفت پسندیده دیگری برخوردار بود قرار می داد تا از او صاحب فرزند شجاع شود.
و) نکاح دسته جمعی: ازدواج گروهی از مردان با گروهی از زنان به طور آزاد.21
3- از معروف ترین رسوم زشت اعراب جاهلی، زنده به گور کردن دختران در بعضی از قبایل بود که قرآن به آن اشاره می فرماید.
هرگاه به یکی از آنها بشارت دهند دختری نصیب تو شده، صورتش از فرط ناراحتی سیاه م

ی شود و مملو از خشم می گردد. از قوم و قبیله خود به خاطر بشارت بدی که به او داده شده متواری می گردد و نمی داند آیا او را با قبول ننگ نگه دارد یا در خاک پنهانش کند. چه بد حکمی می کنند.22
در زمینه زنده به گور کردن دختران، وقایع وحشتناکی در جامعه عرب قبل از اسلام رخ داده که در تواریخ به تفصیل آمده است.
بدین ترتیب می توان بر مصادیق جاهلیت؛ تبرج و برهنگی، تکبر و خودخواهی، نابود کردن ارزش زن و انسان، وحشت و اضطراب و جنگ و خونریزی را افزود.
جاهلیت نوین در عصر ما
در بحث از جاهلیت اولی ادعا شد که جاهلیت دوم، جاهلیتی است که دنیای امروز با همه پیشرفت های علمی و تمدن عظیم بی سابقه بشری و ادعای تشکیل حکومت جهانی، گرفتار آنست.این ادعا چگونه قابل پذیرش است؛ در حالی که ادعای عقلانیت بشر، گوش فلک را کر کرده است.
بمنظور تبیین جاهلیت نوین؛ چند محور اساسی زندگی امروز بشر را مورد بررسی قرار می دهیم.
الف) انحراف در مبانی فکری:
مهمترین مبنای فکری بشر بعد از رنسانس اومانیسم است. اومانیسم به مفهوم محوریت انسان در همه ارزشهای انسانی ( انسان محوری در مقابل خدا محوری).
انسان غربی خواست تا به کلی از آسمان ببرد و تماماً به زمین بپیوندند. در دوران رنسانس تنها یک واژه بود که مورد احترام قرار گرفت و از پیش سراسر برنامه تمدن متجدد را در خود خلاصه کرد. این واژه اومانیسم است. در واقع منظور از این واژه این بود که همه چیز را محدود به موازین بشری محض سازند و هر اصل و طریقتی را که خصلت معنوی و برین داشت به صورت انتزاعی و مجرد در آوردند، و به بهانه تسلط بر زمین، از آسمان روی برتابند.اومانیسم نخستین صورت امری بود که به شکل نفی روح دینی معاصر در آمده بود، یعنی لائیسم.
و چون می خواستند همه چیز را به میزان بشری محدود سازند، سرانجام مرحله به مرحله به پست ترین درجات وجود بشری سقوط کردند.23
ب) نژاد پرستی :
در جاهلیت عرب، از حمیت جاهلی، تعصبات قبیلگی و نژاد پرستی سخن به میان آمد. انتظار می رفت که انسان امروز با همه ادعای خدائیش در قدرت و علم، از این فضا بگذرد. اما وقایع چند قرن اخیر نشان داد که هنوز بشر گرفتار همان تعصبات جاهلی است.در این جا به دو نمونه از زشت ترین چهره های نژاد پرستی دنیای امروز اشاره می شود:
ج) فساد اخلاقی:

در این که فساد اخلاق و فحشاء در دنیای امروز در بیشتر ارکان زندگی بشر رخنه کرده، تردید نیست. به تعبیر قرآن:
ظَهَرَ الفَسادُ فِی البَرِّ وَ البَحرِ بِمَا کَسَبَتْ اَیدِی النَاسِ
به سبب آنچه مردم فراهم آورده‌اند، فساد در خشکی و دریا نمودار شده است.24
در جامعه جاهلی عرب و در جوامع گذشته بشر، فساد اخلاق و فحشاء رایج بود، اما نه به عنوان یک فضیلت و ارزش؛ اما در دنیای امروز اینها معیار ارزش تلقی می شوند. مثلاً:
1- در هندوستان، فرقه ای وجود دارد با عنوان لینگامیزم که در کتاب تاریخ جان ناس آمده:
اینها بخش تناسلی مرد را به عنوان معبود می پرستند; فیلمی ساخته و آزادی در قلمرو جنسی را فطری قلمداد نموده‌اند. از جمله موارد فیلم بحث لینگامیزم است.25
د) استبداد و ستم:
ظاهراً در دنیای متمدن امروز، بعد از جنگ آزادی بردگان در آمریکا، برده داری از بین رفت. اما حقیقت در تاریخ چند صد ساله اخیر چیز دیگری است. برده داری و ظلم و ستم چهره دیگری پیدا کرده که بسیار زشت تر از برده داری قبل از اسلام و قرون وسطی است.
به عنوان مثال به چند مورد از نمونه های انحطاط فکری و فرهنگی در جوامع اسلامی اشاره می شود:
الف) وهابیت: یکی از چهره های جاهلی و زشت که به نام اسلام در قرن های اخیر در عربستان و بعضی از کشورهای اسلامی بروز پیدا کرد، و متاسفانه برای از بین بردن چهره زیبای اسلام اهل بیت(ع) از سوی بعضی از کشورهای استعماری حمایت شد؛ وهابیت بود.
ب) صوفیگری: تصوف روشی خاص در زندگی است که اطمینان و راحتی و تسکین درونی و سعادت ایده‌آل شخص صوفی را از غیر راه کار و کوشش و نظامات و فعالیتهای عادی زندگی بوسیله تحمل مشقات و زهد و ترک لذایذ و بالاخره با پیروی از اصل فرار از زندگی مادی تامین می نماید.
هند، زادگاه اولیه تصوف بوده و افکار صوفیانه از آنجا به محیط ها و مذاهب دیگر سرایت و نفوذ کرده است.

این تفکرات انحرافی (وهابیت، صوفیه و فرقه های انحرافی دیگر; ) از یک سو، و جو روشنفکری حاکم بر جوامع اسلامی با وابستگی کامل به تفکرات منحط غربی از سوی دیگر؛ جوامع اسلامی را هم در جاهلیت دیگری قرار داده است.
با این حال، آیا بشر امروز گرفتار جاهلیت نیست؟ عصری که:
1- به جای تربیت الهی بشر به لجن دنیاپرستی و هواپرستی کشیده شده است؛
2- چشمه سارهای عواطف و احساسات شریف انسانی خشک شده؛
3- باطل را در برابر حق نهاده‌اند و از پیروزی آن (باطل) به خود می بالند؛
4- بشریت دوران انفجار علم را طی می کند و هنوز نمی داند انسان کیست؛
5- بشر نمی داند که از شخصیت های بزرگ و انسانهای کامل و رهبران الهی چگونه استفاده کند؟ گاهی از آن ها بت می سازد، و گاهی به شدت آنها را تخطئه می کند؛
6- هنوز بشر تکامل یافته، زیستن بدون اسلحه را یاد نگرفته و برای اثبات این که زنده است؛ مجبور است به توپ و تانک و ناوهای جنگی و کلاهک های اتمی متوسل شود؛
7- پیوستن انسان ها به انسان دیگر بر مبنای منفعت طلبی شخصی است، حتی اخلاق او هم اخلاق منفعت طلبانه است؛
8- مفهوم لذت جز در لذتهای پست مادی معنا ندارد؛
9- منطق حاکم عبارت است از من هدف و دیگران وسیله‌اند که بازگو کننده هویت خودپرستی است؛
10- خدا و مشیت الهی نفی می شود تا انسان محور ارزش ها شود؛
11- علم و تکنولوژی و هنر در خدمت شهوات و قدرت طلبی انسان قرار گرفته است؛
12- نیهیلیسم و پوچ گرایی و بی هویتی انسان، فلسفه امروز بشر است؛
13- تمام استعدادهای مادی و معنوی بشری در راه تخریب وجود انسان به کار رفته است؛
14- پیمان شکنی- چه پیمان الهی و چه پیمان اجتماعی- رسم عادی بشر امروز شده اس

ت؛
15- انسان متعالی امانت دار الهی، به مرتبه ابزار تولید تنزل یافته است؛
16- از وجود لطیف ترین موجود هستی یعنی زن، جز در راه ارضاء تمایلات جنسی استفاده نمی شود.

بخش دوم:
اندیشه مهدوی
مهدویت در تقابل با جاهلیت
یکی از جلوه های زیبای ظهور، و ایجاد حکومت جهانی امام مهدی(عج) نابودی و محو جاهلیت و تاریکی های وحشت زای نادانی و سفاهت بشر است. جاهلیت و بی خردی که در طول قرون و اعصار، گاهی به نام علم و عقلانیت، مقام والای انسانی را از اوج ملکوت به حضیض پست ترین مراتب حیوانی کشانده است.

بر اساس بشارت های قرآن و معصومین(ع) آن حجت حق جلوه گری می کند تا زشت ترین جلوه های نادانی و سفاهت قرون واعصار را در هم شکند و با جلوه نورانی خویش، دنیایی پر از علم و عقل و حکمت، و صفا و صمیمیت به وجود آورد.
پیرامون جاهلیت ستیزی حضرت مهدی(عج) احادیث و روایات فراوانی مطرح شده که به نقل دو روایت اکتفا می کنیم.
1- از امام باقر(ع) پرسیدند: هرگاه قائم قیام کند با چه روشی با مردم رفتار می کند؟ حضرت فرمودند:
بِسیرهِ مَا سَارَ بِهِ رسولُ اللهِ یُظهر الاسلام. قُلتُ: وَ ما کانَتْ سیرهُ رسولِ الله(ص) قَال: اَبطلَ مَا کَانَت فِی الجاهلیهِ وَ استَقبَلَ الناسَ بالعدلِ و کذلک القائمُ (عج) اِذا قامَ یُبطِلُ ما کانَ فِی الهُدنَهِ مما کان فِی اَیدِی الناس و یستقبِلُ بِهم العَدلَ؛
به سیره و روشی که رسول خدا عمل می کرد، تا اسلام را پیروز گرداند. راوی پرسید: سیره رسول الله(ص) چگونه بود؟ حضرت می فرماید: آنچه را که در جاهلیت بود باطل کرد، و با مردم به شیوه عدل مواجه شد. همچنین امام عصر)عج) زمانی که قیام کند؛ آنچه را که در عصر جاهلیت و آرامش و تن آسائی در اختیار مردم بود باطل می کند و با مردم به عدل رفتار می کند.
2- از امام صادق(ع) در مورد سیره مهدی (عج) سوال کردند؟ حضرت فرمودند:
یَصنَعُ مَا صَنعَ رسولُ الله(ص) یَهدِمُ مَا کان قَبلهُ کما هَدمَ رسولُ الله اَمرَ الجاهِلیَّهِ وَ یَستَأنِفُ الاِسلامَ جدیداً؛ آنچه را که رسول الله (ص) انجام داد، انجام می دهد و آنچه را که رسول الله (ص) از آثار و شیوه های جاهلی نابود کرد؛ نابود می کند و اسلام را تجدید حیات می بخشد.
یک سوال اساسی و مهم: با توجه به حاکمیت سلطه و قدرت های استکباری بر جهان امروز، و با توجه به سیطره عظیم امپریالیسم خبری بر شرق و غرب عالم، و با عنایت به گسترش فساد و ظلم در گیتی؛ آیا امیدی به نجات انسان از جاهلیت قرون و اعصار هست؟ آیا صبح صادقی برای انسان سرگردان در ظلمات وجود دارد؟ آیا پنجره ای به سوی نور و بهار و سرسبزی دنیای آفت زده باز می شود؟
اری، نه تنها امیدی هست، بلکه این اراده خدا 26 و وعده حتمی 27 اوست که:
یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور

کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور
اما چگونه؟
در ابتدای سخن گفتیم امام مهدی(عج) شیوه های جاهلی بشر را از میان می برد، آن چنان که پیامبر اکرم(ص) جاهلیت زمان خویش را نابود فرمود. توجه به چند فراز، این مطلب را روشن تر می کند.
1- از نشانه های اصلی و مهم عصر جاهلیت؛ نشناختن و نداشتن رهبر و امام شایسته و معصوم است. در حالیکه اولین شاخصه حکومت مهدوی؛ امامت و رهبری امام معصوم(حضرت مهدی عج) است.
رهبری حکومت واحد جهانی را خدای متعال بر عهده بنده صالح خود، حضرت حجت بن الحسن(عج) قرار داده و او یگانه انسان روی زمین است که امروز خدای متعال معصوم بودن او را امضا فرموده است.اوست که از هر گونه لغزش و آلودگی، اشتباه کاری و خطا برکنار است.
امام رضا(ع) در دعائی که به یونس بن عبدالرحمن تعلیم فرمودند- در فرازهائی از آن- می فرمایند:
خدایا همانا او(مهدی عج) بنده توست که او را برای خودت خالص فرموده‌ای و بر غیبت و پنهانی خویش برگزیده ای و او را از هر گناه دور داشته ای و از هر عیب و نقصی در امان قرار داده‌ای و از هر پلیدی پاکش فرموده ای و از هر آلودگی سالم داشته‌ای.28
امام مهدی (عج) با چنین مشخصه ممتازی (عصمت) دست همه قدرتمندان و زورمندان فاسد که دنیا را به جهل و فساد و تباهی کشانده‌اند را کوتاه می کند.
2- او می آید تا دانش و بینش انسان به جاهلیت کشیده شده را به اوج برساند. او از نظر دانش و بینش همتای جدش علی بن ابی طالب است. و دانش های علوی در سینه او موج می زند. او گنجینه دانش الهی در زمین است و تمام علوم پیامبران گذشته به حضرتش به ارث رسیده است. او به همه زوایای این جهان گسترده آگاهی دارد. راههای آسمان را به گونه ای می شناسد که دانشمندان امروزی، حتی به اسرار زمینی آن، آگاهی ندارند.
امام باقر(ع) می فرماید:
وَ اِذ قَامَ وَضعَ اللهُ یَدَهُ عَلی رُؤوسِ العِبادِ فَجَمَعَ بِها عُقولَهُم وَ کَملت بِه أَحلامهم ؛
آنگاه که قائم ما قیام کند، خداوند دستش را بر سر بندگان خواهد گذاشت. عقل های آنها را جمع و تفکرشان را کامل خواهد کرد.29
و از امام سجاد(ع) نقل شده که فرمودند:
علم 27 حرف است. آنچه پیامبران آوردند و برای مردم آشکار ساختند؛ تنها دو حرف بوده است و مردم تا به امروز جز آن دو حرف را نشناخته‌اند. هنگامی که قائم ما قیام کند 25 حرف دیگر را آشکار می کند و در بین مردم بسط می دهد و بر آن دو حرف گذشته می افزاید و 27 حرف را می پراکند. 30
3- برای از بین بردن همه آثار جاهلیت قرون و اعصار، یاران مهدی(عج) با او این چنین بیعت می کنند:
هرگز دزدی نکنند. زنا نکنند. مسلمانی را دشنام ندهند. خون کسی را به ناحق نریزند. به آبروی کسی لطمه نزنند. به خانه کسی هجوم نبرند. کسی را به ناحق نزنند. طلا، نقره، گندم و جو ذخیره نکنند. مال یتیم را نخورند.مشروب نخورند. حریر و خز نپوشند.در برابر سیم و زر سر فرود نیاورند.راه را بر کسی نبندند. راه را ناامن نکنند. گرد همجنس بازی نگردند. به کم قناعت کنند.طرفدار پاکی باشند. از پلیدی گریزان باشند. به نیکی فرمان دهند و از زشتیها باز دارند;
امام مهدی(عج) نیز در حق خود تعهد می کند که:
از راه آنها برود. جامه ای مثل جامه آنها بپوشد. مرکبی همانند مرکب آنها سوار شود.

آن چنانکه آنها می خواهند باشد. به کم راضی و قانع شود. زمین را به یاری خدا پر از عدالت کند چنان که پر از ستم شده است. خدا را آن چنانکه شایسته است بپرستد. برای خود دربان و نگهبان اختیار نکند و ; 31
4- در طول تاریخ، عاملان اصلی انحرافات فکری، و تحریف حقایق و دگرگون کردن متون مذهبی سه گروه بوده‌اند:
گروه اول- روحانیون دنیادار و وابسته به حکومتهای فاسد
گروه دوم- سرمایه داران و اشراف و به تعبیر قرآن مترفین
گروه سوم- حکومتهای غیر اسلامی و به ظاهر اسلامی
از دشوارترین مبارزات امام مهدی(عج) مبارزه با این گروهها است. چون این مبارزه، مبارزه باهمه ابعاد فکری ریشه دار در یک جامعه است، آن هم با چهره حق به خود گرفته.

علی (ع) درباره شیوه رفتار امام زمان(عج) در این خصوص می فرماید:
یَعطِفُ الهَوی عَلی الهُدی اِذا عَطَفوا الهُدی و یَعطِفُ الرَایُ عَلی القُرآن اِذا عَطَفوا القرآن عَلی الرَای
چون مهدی آید، هواپرستی را به خداپرستی بازگرداند، آنگاه که همه خداپرستی را به هواپرستی بازگردانده باشند. رای ها و نظرها و افکار را به قرآن بازگرداند، آنگاه که قرآن را به رای ها و نظرها و افکار خود بازگردانده باشند.32
و پیامبر گرامی اسلام می فرمایند:
یقیم الناس علی ملتی و شریعتی و یدعوهم الی کتاب ربی عز و جل ;
مردم را بر اساس دین و شریعت من برپا می دارد و آنها را به کتاب پروردگار بزرگ دعوت می کند.33

دانلود مقاله عوامل مؤثر در پرخاشگری دانش آموزان مقطع راهنمایی دخترانه استان زنجان فایل ورد (word)

 دانلود مقاله عوامل مؤثر در پرخاشگری دانش آموزان مقطع راهنمایی دخترانه استان زنجان فایل ورد (word) دارای 48 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله عوامل مؤثر در پرخاشگری دانش آموزان مقطع راهنمایی دخترانه استان زنجان فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله عوامل مؤثر در پرخاشگری دانش آموزان مقطع راهنمایی دخترانه استان زنجان فایل ورد (word) ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن دانلود مقاله عوامل مؤثر در پرخاشگری دانش آموزان مقطع راهنمایی دخترانه استان زنجان فایل ورد (word) :

چکیده
در این تحقیق عوامل مؤثر در پرخاشگری نوجوانان و نقش آنها در روابط اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته است.با توجه به اهمیت موضوع پرخاشگری مخصوصا در نوجوانان که می تواند سدی در راه تحصیل ،تربیت و حتی زندگی سالم آینده انان باشد و این که اعمال و رفتار دانش آموزان پرخاشگر موجب آزار و اذیت خود و هم دیگر دانش آموزان می شود و این مضوع در روابط اجتماعی آنها تاثیر گذار است.

اهداف این پژوهش عبارتند از بررسی کلی نظریات ارائه شده در مورد علل پرخاشگری
– بررسی عواملی که در پرخاشگری مؤثرند و تلاش در جهت رفع این عوامل
– ارائه شیوه پیشگیری برای دانش آموزان که رفتار پرخاشگرانه دارند

جامعه آماری در این پژوهش عبارت است از کلیه دانش آموزان دفتر مقطع راهنمایی تحصیلی ناحیه 2 شهر زنجان می باشد که از میان سه مدرسه راهنمایی دخترانه 50 نفر از دانش آموزان به صورت نمونه گیری تصادفی ساده (قرعه کشی اسامی )انتخاب شده اند.
ابزار گردآوری اطلاعات تست استاندارد شده آیزنک و نیز پرسشنامه محقق ساخته است که در یک نمونه آزمایشی 50 نفره اجرا و اعتبار آن با نرم افزارهای زیر برآورد شد:
Alpha 9% – spss

روشهای آماری به کار گرفته شده تجزیه و تحلیل از آمار استنباطی مجذور کا می باشد.
یافته های پژوهشی نشان می دهد که عوامل متعددی باعث بروز پرخاشگری می باشند.
نقش خانواده یکی از نفش های غیر قابل انکار می باشد.تبعیض،رفتارهای تند و خشن و اختلاف والدین ،وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانواده ها عوامل مهم در بروز پرخاشگری دانش آموزان می باشند.مهم ترین پیشنهادات در خصوص پرخاشگری در این تحقیق دادن شخصیت مثبت و منطقی به کودکان و عدم تحقیر و تمسخر آنان بخصوص در حضور دیگران می باشد.

فصل اول

مقدمه و بیان مسئله

1-1 مقدمه
پرخاشگری به هر گونه رفتاری که به هدف آسیب رساند یا مجروح ساختن موجودی دیگر انجام گرفته باشد،اطلاق می شود.افراد پرخاشگر غالبا تمایل خود برای آسیب رساندن به دیگران اعتراف کرده و در صورت عملی نشدن قصدشان ابراز یأس می کنند. پس آنچه در این میان حائز اهمیت است قصد و نیت رفتارکننده می باشئ.یعنی رفتار آسیب زا در صورتی پرخاشگری محسوب می شود که از روی قصد وعمد و به منظور صدمه زدن به دیگران انجام گرفته باشد.الویت ارنفسون نقل می کند:

((روزی پسرش حین پخش برنامه تلویزیونی در مورد بمباران ویتنام به وسیله بمب ناپالم توسط هواپیمایی آمریکایی پرسید؟ناپالم چیست ؟ در پاسخ به او گفتم:
ماده شیمیایی که پوست را می سوزاند و انسان را می کشد.چندی بعد متوجه شدم که چشمان پسرم پر از اشک شده است.یکه خوردم که چگونه در برابر چنین صلاح آدم کشی این همه بی تفاوت برخورد کردم. در حالی که پسر کوچکم اینگونه ناراحت شده است.))روانشناسی اجتماعی نگاهی کوتاه به جهان اطراف ما نشان می دهد که عصر ما همانطور که یکی از علمای اجتماعی گفته،عصر پرخاشگری است.

بخش عمده برنامه های رادیو و تلویزیون شرح اتفاقات و نمایش صحنه های تکان دهنده کشتارهای جمعی،قتل های خودی،تجاوز،تبعید و محروم کردن انسان ها از حقوقشان است.پرخاشگری و نقش آن در روابط اجتماعی از مسائل عمده و مورد توجه روانشناسان و علمای تعلیم و تربیت است. داشتن رابطه اجتماعی مطلوب در نتیجه رشد اجتماعی حاصل می شود.رشدی که فرد در آن سطح از مهارت در رابطه اجتماعی دست یابد و بتواند با مردم به راحتی زندگی کند و سازگاری داشته باشد و به موفقیت شغلی و اجتماعی برسد.مسلم است که در افراد پرخاشگر ما نشانه های رشد اجتماعی ( مانند آینده نگری،میانه روی ،خوش بینی و امیدواری،شوخ طبعی و قبول مسئولیت) را نمی بینی.واضح است چنین افرادی در ایجاد رابطه با دیگران دچار مشکلند .این گونه افراد برای رسیدن به خواسته های خود از ابراز هیچ خشونتی نسبت به دیگران دریغ نمی کنند.در نتیجه خشونت مساوی است با عدم رایطه وانزوای بیشتر و انزواطلبی طولانی باعث خشونت می شود.

عالمان اجتماعی گفته اند که ما رفتار خشن انسان ها را نسبت به یکدیگر حیوانی می خوانیم ولی بررسی های خشونت های انسان نشان می دهد که به کار بردن صفت حیوان در مورد این رفتارها در واقع توهین به حیوانات است در حقیقت هیچ حیوانی نسبت به هم نوع خود تا این اندازه بی رحم وخشن نیست که انسان است.

1-2 بیان مسئله
با توجه به اهمیت موضوع پرخاشگری مخصوص در نوجوانان که می توانند سدی در راه تحصیل تربیتی و حتی زندگی سالم آینده آنان باشد و اینکه اعمال و رفتار دانش آموزان پرخاشگر موجب آزار و اذیت هم خود و هم دیگر انش آموزان می شود. این موضوع در روابط اجتماعی آنها با یکدیگر نیز تاثیر می گذارد.اگر این مسئله حل نشود در آینده نه تنها برای خود فرد بلکه برای جامعه نیز مضراتی به وجود می آورد.لذا برای برطرف کردن این مشکل باید عوامل به وجود آورنده آن شخصیت فرد پرخاشگر و نحوه مقابله با او شیوه ها ی یشگیری و درمان را شناخت و در بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد.

با توجه به اینکه پرخاشگری رفتار تهاجمی است که به قصد صدمه یا آسیب رساندن به دیگران است و از روی قصد و عمد نیز می باشد.مشخص است که چنین افرادی در روابط اجتماعی خود با دیگران مشکل خواهند داشت. این افراد به صورت غیرعادی خودخواه،سنگدل،دارای انگیزه مفرط به عمل خلاف و دروغگو هستندو هیچ احترامی نسبت به حقوق دیگران قائل نیستند. برای به دست آوردن خواسته های خود با خشونت نسبت به اطرافیان موانع را از سر راهشان برمی دارند.در عاقبت اندیشی ظرفیت کمی از خودشان نشان می دهند و از نظر اجتماعی انسان های رشد یافته محسوب نمی شوند.مشخص است که افراد دیگ (نوجوانان)تمایلی به برقراری رابطه با افراد پرخاشگر نخواهند داشت.در این تحقیق ما نقش پرخاشگری دانش آموزان (نوجوانان)را در روابط اجتماعی آنها مورد بررسی قرار می دهیم تا بتوانیم با ارائه راهکارهایی جهت پیشگیری از بروز نین پدیده هایی را برای همیشه برخورد نکنیم.

 

1-3 اهمیت وضرورت انتخاب موضوع:
با توجه به اینکه پرخاشگری برای دانش آموزان و خانواده او موجب مشکلات فراوانی می شود حتی در رفتار و زندگی آینده او نیز تاثیر می گذارد(مثلا افسردگی،شکست در تحصیل،ازدواج نا موفق،شکست در برقراری ارتباط با دیگران )همچنین از آنجایی که عصر ما عصر پرخاشگری است و در تمامی زمانها کم و بیش انسان هایی وجود داشته اند که براثر مشکلات رفتاری خاص(پرخاشگری)عده ای مورد آزار و اذیت آنها قرار گفته اند لذا سعی ما این است که حتی الامکان راه هایی را با اصول علمی هما هنگ باشد را ارائه دهیم و این مشکلات را برطرف کنیم تا از به وجود آمدن افراد پرخاشگر جلوگیری شود.از آنجایی که پرخاشگری و تخصم یکی از بیماری های شایع در کودکان و نوجوانان و حائز اهمیت در تبیین علایم روانپزشکی کودکلن ونوجوانان است.

علامت بسیار مهمی که در بسیاری از اوقات والدین دانش آموزان به ویژه اولیای مدارس به سادگی از کنار آن می گذرند.تحقیقات نشان داده که عمده ترین عامل پرخاشگری ریشه در نابسامانی درون خانواده و روش های تربیتی نادرست دارد و از طرفی درمان این اختلالات بدون مساعدت و یاری مسئولین مدرسه و والدین امکان پذیر نمی باشد بنابراین شناخت تاثیر عوامل محیطی بر رشد نوجوانان از نظر تعلیم و تربیت اهمیت خاصی دارد.بنابراین نسبت به اهمیت موضوع ارائه یک برنامه آموزشی مناسب برای این گونه دانش آموزان نیاز است تا اعنال پرخاشگرانه آنها کنترل شود و احساس امنیت و شایستگی کلیه دانش آموزان تامین شود.

1-4 اهداف پژوهشی
1- بررسی کلی نظزیات ارائه شده در مورد علل پرخاشگری
2- بررسی عوامل که در پرخاشگری موثرند و تلاش در جهت رفع این عوامل
3- ارئه شیوه پیشگیری برای دانش آموزان که رغتار پرخاشگرانه دارند.

1-5 فریضه پژوهشی
1- بین تحصیلات والدین و بروز پرخاشگری رابطه وجود دارد.
2- بین شغل والدین و بروز پرخاشگری رابطه وجود دارد.
3- بین بروز پرخاشگری و طرز برخورد والدین رابطه وجود دارد.

4- بین پرخاشگری و ترس از مدرسه و طرز برخورد اولیای مدرسه رابطه وجود دارد.
5- بین پرخاشگری و مشاهده صحنه های خشونت بار رابطه وجود دارد.
6- بین بروز پرخاشگری و ضعف اقتصادی رابطه وجود دارد.

فصل دوم

(پیشینه تحقیق)

2-1 (پیشینه تحقیق)
پیش درآمد:در این فصل ابتدا مفاهیم نظری متغیرهای مورد پژوهش توضیح داده می شود و در ادامه نیز پیشینه ای از تحقیق های انجام شده مرتبط با پژوهش حاضر ارائه می شود.
نوجوانی: نوجوانی دوران تغییرات سریع جسمانی،روانی،شناختی،جنسی و تغییر در الزامات اجتماعی است.نوجوانان علاوه بر کنارآمدن با مجموع از این تغییرات رشدی باید بکوشد تا هویتی برای خود کسب کنند.(شفیع آبادب 1375) نوجوانی حد فاصل بین کودکی و نوجوانی است . حدود آن چندان مشخص نیست و در جوامع مختلف متفاوت است . در این دوره به دلیل رخ دادن بلوغ تغییرات وتحولات جسمی و روانی و اجتماعی پدید می آید و به نحوی که در پایان این دوره نوجوان هویت جنسی و اجتماعی خویش را پیدا کرده و برای پذیرش

مسئولیت های فردی و اجتماعی آماده می شود.(احدی و نیک چهر 1372)سازمان جهانی بهداشت به سنین 10 تا 19 سالگی نوجوانی اطلاق می کن این دوره منشا تغییرات بسیاری در وجود شخص می باشد و موجب می شود به گونه ای متفاوت رفتار و احساس کند. نگاه نوجوان به جهان تغییر می کند و گاه دچار تشویش و نگرانی شده و تصمیم گیری برایش مشکل می شود.نکته حائز اهمیت این است که برخی از ادوار زندگی دوره ای است که رابطه نزدیکی با هم دارند از نظر زیست شناسی شروع نوجوانی با آخرین شتاب گری در زشد استخوان بندی و آغاز رشد جنسی از نظر اجتماعی با آماده شدن برای نقش بزرگسالی که در پیش است مشخص می شود.

2-2 ویژگی های دوران نوجوانی:
1- آهنگ رشد جسمی سریع تر می شود و کودک پر جنب و جوش دوره قبل را به نوجوانی مبدل می کند.
2- از لحاظ رشد عقلی کودک مرحله تفکر عینی به آستانه تفکر انتزاعی قرار می گیرد.
3- از نظر شخصیتی ثبات دوره قبلی چار تحول شده و سازگاری او از نو مورد تهاجم تشخیص طبی ولقع شده و دچار آشفتگی می گردد.

4- نوجوان از شرایط جسمی و روانی خویش در مواجه با واقعیت بیمناک است و از کفایت خود نگران است.

-تغیییرات بدنی در دوران بلوغ:
1- تغییر در اندازه بدن :نخستین تغییر مهم بدن در دوران ورود کودکی به مراحل بلوغ تغییر در قد و وزن است. در دختران این تغییر بیش از پسران است . رشد وزن در دوران بلوغ به شکل چاقی و افزایش بافت های استخوانی و عضلانی انجام می گیرد.
2- تغییر در نسبت های بدن :دومین تغییر مهم بدن در مرحله بلوغ تغییری است که در نسبت های مختلف بدن پیدا می شود.
3- خصایص جنسی اولیه:سومین تغییر مهم دوران بلوغ رشد و تکامل خصایص جنسی اولیه دستگاه های جنسی است.

4- خصایص جنسی ثانویه: چهارمین تغییر بدنی مهم دوران بلوغ رشد و تکامل خصایص جنسی ثانویه است که عبارتند از شکل های بدنی که پسران را از دختران مشخص می کند و نقش جنسی مستقل هر کدام را تعیین می کنند و سبب می شوند که پسر و دختر نسبت به هم جذابیت پیدا کنند.

2-3 انواع مسائل و مشکلات نوجوانان
1- مشکلات مربوط به ارتباط با والدین: در این رابطه مباحثی از جمله احترام به شخصیت جوانان،ارتباط و احترام متقابل و تفاهم والدین و جوانان مورد بررسی قرار می گیرد.
2- انتخاب شغل:در اینجا مسئله مالی مطرح است.یکی از عمده ترین شاخصهای جوانی داشتن شغل است. بنابراین نوجوانان نگرانی های عمده ای در زمینه آینده تحصیلی و شغلی خود دارند.

3- نداشتن نقش و جایگاه مناسب در اجتماع نوجوانان گاهی در اکتساب موقعیتی در اجتماع و روابط با دیگران دچار مشکلت می شوند.
4- گذراندن اوقات فراغت
5- رعایت نکردن قانون ،انحرافات و بزهکاری،نوجوانانی که دچار رفتارضد اجتماعی می شوند هدف مشخصی ندارند و رفتارهای پرخاشگرانه و خشونت آمیز دارند.
6- اعتیاد،رویارویی جوانان باشکست یا عدم رعایت مسائل قانونی می تواند موجب پناه آوردن جوانان به اعتیاد شود و مسائل عنوان شده هر یک به نوعی در آینده نوجوانان مؤثرند و بعضی از آن ها به علت اهمیت زیاد وقابلیت پیشگیری حائز اهمیت می باشند یکی از مسائل پرخاشگری می باشد.

سازگاری اجتماعی:انسان موجودی است اجتماعی و ادامه زندگی او به صورت انفرادی تقریبا غیرممکن می باشد. از لحظه ای که فرد متولد می شود در ارتباط با دیگران می باشد و تامین نیازهای او ایجاب می کند که با دیگران باشد و نیاز به ارتباط با دیگران در تمام مراحل رشد فرد وجود دارد.

سازگاری اجتماعی عبارت است از سازگاری فرد با محیط خود که ممکن است با تغییر دادن خود یا محیط به دست آید.این سازگاری براین ضرورت متکی است که نیازها و خواسته های فرد یا منافع و خواسته های گروهی که در آن زندگی می کند هماهنگ و متعادل شود و تا حد امکان از بروز اصطکاک مستقیم وشدید با منافع و ضوابط گروهی جلوگیری به عمل آید و سازگاری اجتماعی در برگیرنده ارزیابی های ذهنی و ارزیابی عینی است.

2-4 دیدگاه انسان گرایی:

کارل راجرز هماهنگی خویشتن پنداری با تجربه ارگانیزمی را اساس سازگاری می داند و هر موقع ادراک فرد از تجربه خودش صحیح باشد بین خود و تجربیات فرد حالت هماهنگی یا سازگاری درونی به وجود می آید.
عکس ان حالت یعنی ناهماهنگی میان خود و تجربیات فرد حالت ناسازگاری روانی و آسیب پذیری را به وجود می آورد. وقتی مفهوم مشخص از (خود) یا تجربیات ادراک شده او هماهنگی نسبی داشته باشد و فرد احساس کند که طبق ارزش ها ایده آلها و تجارب گذشته اش عمل می کند می توانیم بگوییم که چنین فردی از سازگاری کافی برخوردار است.(شفیع آبادی 1387).افرادی که از نظر روانی سالمند می توانند خودشان ، دیگران و رویداد های موجود در محیط را به صورتی که واقعی هستند درک کنند.آنها به تجربیات گشوده اند زیرا به نظر آنها هیچ چیز برای خودپنداره آنها تهدید کنده نیست و نیازی به دفاع از هیچ تجربه ای به وسیله انکار یا تحریف نیست زیرا آنها در کودکی(توجه مثبت و نامشروط)دریافت کرده اند. آنها قادر به استفاده از تجربیات هستند و تمام جنبه های زندگی را پرورش داده اند.

2-5 پیشینه تحقیق در ایران

1- بررسی عوامل پرخاشگری در نوجوانان
این تحقیق توسط خانم ثریا اصانلو دانشجوی رشته روانشناسی عم.می دانشگاه پیام نور شهرستان خدابنده در سال81-1380 تحت عنوان بررسی عوامل پرخاشگری در نوجوانان انجام گرفته است. فرضیه های این تحقیق عبارتند از:
1- آیا بین میزان تحصیلات والدین و پرخاشگری نوجوانان رابطه معنی دار و مستقیم وجود دارد؟
2- بین نحوه و رفتار والدین و پرخاشگری فرزندانشان رابطه وجود دارد.
3-بین مشاهده صحنه های در گیری و پرخاشگری رابطه وجود دارد.

ابزار اندازه گیری:نتیجه تحقیق این بود که کم توجهی ،نحوه رفتار والدین ،مشاهده صحنه های خشونت آمیز بیشتر از سایر عوامل نقش داشته است.
2- بررسی عوامل پرخاشگری در کودکان (ابتدایی)
این تحقیق توسط خانم صدیقه رجبی دانشجوی رشته روانشناسی در سال83-1382 در دانشگاه پیام نور خدابنده انجان شده است-فرضیه های این تحقیق عبارتند از :
1- بین سواد پدر و مادر و پرخاشگری کودکان رابطه وجود دارد.

2- بین اختلالات خانودگی (طلاق) و پرخاشگری رابطه وجود دارد.
3- بین صحنه های درگیری و پرخاشگری رابطه وجود دارد.
روش تحقیق آماری می باشد که البته از آمار توصیفی استفاده شده است.

روش نمونه گیری در این تحقیق:50 نفر به طور تصادفی از میان پسران ابتدایی انتخاب شده است و ابزار اندازه گیری استفاده از تست آیزینگ است. نتایج به دست آمده بیانگر این مطلب است که نحوه رفتار والدین و کمبود توجه و بی ارزش مردن نوجوانان و مشاهده صحنه های درگیری و خشونت بیشتر از سایر عوامل در پرخاشگرس کودکان موثر بوده است.
3- بررسی عوامل پرخاشگری در میادین ورزشی

این تحقیق توسط مهرعلی همتی نژاد و فرهاد رحمانی نیا دانشجویان درجه دکترا نوشته شده است.به منظور بررسی عوامل بروز رخاشگری در میادین ورزشی پرسشنامه ای با عنوان((بررسی عوامل پرخاشگری که نحوه داوری،شکست تیم،حساسیت و رقابت ،رتبه تیم در جدول رده بندی،سن ورزشکار و تماشاگر،ازدحام تماشاگر ،یادگیری پرخاشگری ،بروز پرخاشگری ورزشکار تماشاگر ،تنبیه بعد از پرخاشگری ،حضور خانواده ها و رسانه های گروهی ،ایجاد نظم و انضباط در برگزاری مسابقات در کاهش پرخاشگری را مورد بررسی قرار می دهد.))پرسشنامه ای 300 نفر از تماشاگران،150 نفر ورزشکاران گروهی ،120 نفر از ورزشکاران انفرادی و 180 نفر از تماشاگران ورزش انفرادی و 60 نفر از متخصصین تربیت بدنی به صورت تصادفی پخش و سپس جمع آوری شده و مورد تجزیه و تحلیل قرارگفته است.

4- تحقیق دیگری به وسیله وزارت بهداری و اداره کل بهداشت خانواده و مدارس منتشر شده است که در آن تعدا دانش آموزان مبتلا به پرخاشگری و حالت تهاجمی را در ایران در سال 1363(5128)نفر و در سال 1364(3007)نفر گزارش کرده بودند.

 

2-6 نقد و بررسی تحقیقات انجام گرفته:تحقیقات معرفی شده با استفاده از پرسشنمه سعی کرده اند که سهم هر یک از عوامل موثر در پرخاشگری را مشخص و مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند تا با ارائه راهکارهای مناسب از به وجود آمدن این حالت در افراد جلوگیری کنند.آنچه که از نتایج این تحقیقات مشخص شده است که یک عامل نمی تواند باعث ایجاد پرخاشگری شود بلکه چندین عامل در به وجود آمدن آن نقش دارند. در تحقیقات اصانلو و رجبی بعد از معرفی عوامل موثر در پرخاشگری مهمترین عوامل را به صورت زیر معرفی نمودند:
نحوه رفتار والدین در خانواده،بی توجهی و کم ارزش شمردن نوجوانان،مشاهده صحنه های خشونت آمیز یا در تحقیق همتی نژاد و رحمانی عواملی که پرخاشگری را به وجود می آورد متعدد بودند.
با توجه به مطالب بالا نباید از تاثیر سایر عوامل غفلت نمود چرا که هر یک از عوامل ممکن است خود به تنایی باعث ایجاد پرخاشگری شوند.در ضمن هدف از این تحقیقات علاوه ب شناخت عوامل پرخاشگری ،ارائه راهکارها و شیوه هایی بود که بتواند از پرخاشگری پیشگیری و یا آن را درمان کند.

دانلود مقاله ایمنی و بهداشت محیط کار فایل ورد (word)

 دانلود مقاله ایمنی و بهداشت محیط کار فایل ورد (word) دارای 93 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله ایمنی و بهداشت محیط کار فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله ایمنی و بهداشت محیط کار فایل ورد (word)

تاریخچه

سازمان بین‎المللی کار ‎(I.L.O)

وظایف سازمان بین‎المللی کار

ساختار و نحوه کار سازمان بین‎المللی کار

عضویت در سازمان بین‎المللی کار

کمکهای اولیه به هنگام برق‎گرفتگی;

عوامل فیزیکی زیان‎آور محیط کار:‌

1) جا و مکان وسایل و تجهیزات;

2) روشنایی;

3) آثار تهویه در محیط کار

4) صدا

آثار سروصدا

کاهش و کنترل سروصدا

عوامل شیمیایی زیان‎آور محیط کار

گرد و غبار

راه‎های پیشگیری و کنترل ذرات در محیط کار

گازها

دستگاه‎های کنترل مواد آلاینده هوا در صنایع

1- جذب در مایعات

2- جذب سطحی جامدات

3- تقطیر

ب- روشهای کنترل و جدا کردن ذرات

1- اتاقک‎های ته‎نشینی

2- فیلتر یا صافی

3- غبارگیرهای هیدرولیک (جمع‎آوری ذرات به طریقه شستشو)

آموزش ایمنی;

تعریف و اهداف آموزش ایمنی

عوامل روانی و فیزیولوژیکی محیط کار

محیط و شرایط کار

خستگی جسمی و روانی

استعداد حادثه

شرایط فیزیولوژیکی

نقش روانشناسی در کار و صنعت

خستگی;

وسایل حفاظت انفرادی عبارتند از

انواع گوشی‎های حفاظتی

نکات قابل توجه

6- کمربندهای ایمنی

7- وسائل حفاظتی دست‎ها و بازوها

8- حفاظت پاها (گتر، کفش و چکمه)

گترها

کفش‎ها و چکمه‎ها

انواع کفش‎های ایمنی

نکات مهم

وسایل حفاظتی جهاز تنفسی

آشنایی با اصول کلی بهسازی محیط کار

ایجاد تسهیلات بهسازی محیط کار

اهداف

صفات کمک دهنده

حدود اختیارات و وظایف کمک دهنده

الف) وظایف فرعی کمک‎دهنده

ب) وظایف اصلی کمک‎دهنده

زخمها

تعریف

انواع زخم‎ها

زخم‎بندی یا پانسمان

بانداژ یا نواربندی

موارد استفاده از بانداژ

نکات قابل توجه در نواربندی

تنفس مصنوعی;

تعریف تنفس مصنوعی

دستورات کلی برای انجام تنفس مصنوعی;

انواع تنفس مصنوعی;

1- تنفس مصنوعی دهان به دهان

2- طریقه دهان به بینی

ماساژ قلب;

ماساژ خارجی قلب;

طریقه انجام ماساژ قلب بوسیله یک کمک‎دهنده

ماساژ قلب و تنفس مصنوعی توسط یک کمک‎دهنده

ماساژ قلب و تنفس مصنوعی بوسیله دو کمک دهنده

ماساژ قلبی در کودکان

شکستگی‎ها

تعریف

اسکلت آدمی

تقسیمات کلی اسکلت آدمی

مفصل‎ها

تعریف

حمل بیمار یا مصدوم

تعریف

انواع حمل

طرز تهیه برانکار‎ ‎(Brancard)

سوختگیها

تعریف

علل سوختگی

کمک‎های اولیه در مورد سوختگان

اقدامات اولیه سوختگی درجه یک

اقدامات اولیه سوختگی درجه «دو»ی وسیع و درجه «سه»

جعبه کمک‎های اولیه

مرکز اورژانس

توجه

اگر بیمار یا مصدوم

آتش‎نشانی;

عوامل به وجود آورنده ‌آتش

طبقه‎بندی مواد سوختنی نسبت به نوع و طریقه ‌اطفاء

طرق مختلف اطفاء حریق در حالت کلی;

طرق مختلف اطفاء حریق مناسب هر یک از مواد سوختنی;

1- اطفاء (خاموش کردن) حریق (آتش‎سوزی) جامدات

2- خاموش کردن حریق مایعات

3- اطفاء آتش‎سوزی وسائل الکتریکی

4- آتش‎سوزی گازها

5- مواد منفجره

موفقیت برای مبارزه با حریق

خاموش کننده‎های دستی (کپسول‎های آتش‎نشانی)

انواع خاموش‎کننده‎ها از نظر مواد اطفایی داخل آن

نحوه به کار بردن دستگاه‎های محتوی آب

2- خاموش کننده‎های مولد کف:‌

فرق کف شیمیایی و کف مکانیکی

3- خاموش کننده‎های مایعات تبخیر شونده (مواد هالوژنه)

4- خاموش کننده‎های گاز کربنیک ‎(CO₂)

موارد استفاده از ‎CO₂

5- خاموش کننده‎های پودر شیمیایی;

نحوه به کار بردن دستگاه‎های پودر شیمیایی و گاز کربنیک

محل نصب خاموش کننده‎های دستی;

هوزریل‎ها

محل هوزریل و سطح پوشش آن

الف) استاندارد

ب) حروف مشخص کننده‌ کپسول‎ها

اطفاء حریق‎های گسترده

کاربرد انواع خودروها

کمکهای اولیه به هنگام برق‎گرفتگی

هنگامی که شخص قسمت برق دار را لمس کرد اگر ولتاژ از حد معینی بالاتر باشد ممکن است حادثه جدی و مرگ‎آوری روی دهد. عواملی که تعیین‎کننده شدت برق‎زدگی می‎باشند عبارتند از: مقاومت الکتریکی بدن، مقدار، مدت، نوع (متناوب یا دائم) و فرکانس جریان و همچنین مسیری که جریان در بدن طی می‎کند

در بیشترین حوادث ناشی از برق‎گرفتگی جریان از ناحیه سینه شخص عبور می‎کند و اگر مقدار جریان 20 تا 40 میلی آمپر باشد ماهیچه سینه در حالت انقباض باقی می‎ماند و تنفس متوقف می‎گردد. قطع نفس می‎تواند باعث خفگی و مرگ در مدت چند دقیقه گردد. اگر جریان برق در مدت زمان 2 یا 3 دقیقه قطع شود تنفس خود به خود آغاز و مصدوم به سرعت بهبود می‎یابد

اختلال در ضربان و ایستایی قلب یکی دیگر از عوارض عبور جریان (به مقدار 100 میلی آمپر یا بیشتر) از ناحیه سینه می‎باشد. در چنین حالتی ضربان قلب و جریان خون متوقف می‎گردد

هر قدر مصدوم زمان بیشتری با قسمتهای برقدار در تماس باشد عواقب حادثه وخیمتر است. بنابراین قطع سریع برق بسیار اساسی است

نشانه‎های مرگ بالینی بر اثر شوک الکتریکی عبارتند از

الف: قطع گردش خون بر اثر اختلال یا ایستایی قلب

ب: خفگی بر اثر انقباض ماهیچه‎های سینه

ج: قطع مزمن نفس به سبب عبور جریان

قطع نفس ممکن است قطع گردش خون را بغرنج‎تر کند. بنابراین در تمام حالات بی‎درنگ تنفس مصنوعی مؤثر آغاز و تا تنفس مجدد مصدوم ادامه می‎یابد

اگر گردش خون متوقف شده باشد ماساژ خارجی قلب می‎تواند خون را مجدداً به جریان اندازد

هنگام انجام ماساژ خارجی قلب، هر بار پس از فشار، دستهای خود را از روی سینه مصدوم بردارید تا قلب از خون پر شود. برای این که خون از رگها آسانتر به قلب جریان یابد، پاهای مصدوم را 5/0 متر بالاتر از سر او قرار دهیم

باید توجه داشت که ماساژ خارجی قلب سبب بازگشت ضربان قلب نمی‎گردد، بلکه باعث گردش خون در بدن می‎شود. به همین دلیل ماساژ قلب تا زمانی که کمکهای پزشکی فراهم شود ادامه می‎یابد

در هر قسمت یا بخش یا کارگاه باید یک جعبه دارو و وسایل کمکهای اولیه وجود داشته باشد و در هر شیفت شخص مسئول وضعیت و تکمیل بودن جعبه دارو و کمکهای اولیه را زیر نظر داشته باشد

عوامل فیزیکی زیان‎آور محیط کار:‌

عوامل و شرایط فیزیکی محیط کار عبارت از مجموعه عوامل و شرایط قابل درک بوسیله حواس پنجگانه است که جزئی از محیط فیزیکی کار را تشکیل می‎دهند علاوه بر جا و مکان و وسایل و ابزار کار مورد نیاز کارکنان عواملی نظیر روشنایی گرما، سرما، رطوبت، صدا و غیره نیز بطور مستقیم یا غیرمستقیم در بازدهی کار مؤثر می‎باشند

1) جا و مکان وسایل و تجهیزات

محیط کار در مسأله ی حفاظت، عامل روانی مهمی است. استقرار کارکنان در مکان و فضای مناسب و دسترسی آنان به لوازم مورد نیاز یکی از ضروریات محیط کار است

تنگی و کوچکی فضای محیط کار و فشردگی افراد در یک محل کوچک، علاوه بر آنکه شوق و علاقه و روحیه کارگران را از میان می‎برد آنها را معذب می‎کند و در بسیاری از موارد ممکن است سوانح ناگواری در محیط کار بوجود آورد با توجه به نوع کار وظایف و مسئولیتهای محوله و انواع مشاغل، فضای کار  تفاوت خواهد داشت. استفاده از وسائل و تجهیزات از قبیل میز، صندلی، مبل، تلفن و غیره در محیط کار با توان مالی و فضای مورد استفاده و شکل ساختمانهای مورد بهره‎برداری واحدهای سازمان ارتباط پیدا می‎کند. لذا در انتخاب و تخصیص وسایل و تجهیزات باید نکات زیر مورد توجه قرار گیرد

الف: لازم است از وسایل موجود حداکثر استفاده به عمل آید و حتی‎المقدور از ایجاد و صرف هزینه برای خرید وسایل و اثاثیه خودداری شود. در عین حال باید به کیفیت وسایل و تجهیزات نیز توجه کافی مبذول شود و در صورت فرسودگی و از کارافتادگی فوراً از رده خارج شود

 ب: ابزاری که در دسترس هر فرد در هر شغلی قرار داده می‎شود باید دقیقاً با احتیاجات شغلی او تطبیق داده شود تا به این وسیله امکان استفاده از انواع ابزار و وسایل مورد نیاز محقق شود

ج: برای استقرار وسایل و تجهیزات اداری همواره باید فضای کافی در نظر گرفته شود تا آنکه دسترسی به آنها بی‎اشکال و حرکت و تردد افراد بدون ایجاد ناراحتی صورت پذیرد

د: به کارکنانی که انجام وظایف و مسئولیتهای آنها مستلزم استفاده ی دائم و مکرر از تلفن است یک شماره تلفن مستقل اختصاص داده شود

ه‍: تجهیزات سنگین و وزن‎دار در طبقات پایین‎تر و در کنار دیواره‎ها یا ستونها مستقر شوند

و: از طریق  بررسی‎های مداوم سعی شود وسایل و تجهیزات اضافی و بلااستفاده از محیط کار دور و به انبار تحویل داده شود

ز: در محیط کار به تعداد کافی سرویسهای عمومی از قبیل دستشویی، صابون، حوله، آب سردکن و غیره پیش‎بینی شود

ح: برای تقویت حس وقت‎شناسی و توجه به ارزش زمان لازم است ساعت دیواری به میزان مورد نیاز تهیه و در معرض دید کارکنان در محل کار نصب شود

2) روشنایی

روشنایی به عنوان یک عامل حفاظتی در محیط دارای اهمیت بسزائی می‎باشد نور نه تنها برای دیدن اشیاء و استفاده از آنها و انجام کارها ضروری است بلکه عاملی مهم برای ایجاد یک محیط کار مطبوع و دلپذیر است

نور کافی و مناسب در محیط  کار دارای محاسن زیر است

1) جلوگیری از احساس خستگی کارکنان

2) کاهش اشتباهات

3) کاهش تعداد حوادث و سوانح در محیط‎های کارگاهی

4) بهبود روحیه کارکنان

5) بهبود کیفیت کار و افزایش بازدهی

3) آثار تهویه در محیط کار

منظور از تهویه در ادارات و محیط‎های کار عبارت است از کنترل کیفی هوای داخل اینگونه محل‎ها، از نظر درجه حرارت میزان رطوبت جریان هوا و احیاناً تصفیه مواد مضر موجود در هوا (به ویژه در کارگاههای صنعتی)

هدف از تهویه در محیط کار آن است که افراد از تغییرات درجه حرارت هوا دچار ناراحتی نشوند و درجه حرارت و رطوبت هوا همواره متناسب با نیازهای فصل بوده، جریان هوای سالم در محیط کار تضمین شود

درجه حرارت مناسب بستگی به نوع کار در محیط مورد نظر دارد وقتی که گرمای اتاق بیش از حد طبیعی باشد برای حفظ سلامت مناسب نیست و اصولاً درجه حرارت بیش از 21 درجه سانتیگراد برای ادارات اضافی است

برای جلوگیری از آلودگی هوا باید در محیط کار هوا جریان داشته باشد بدون تصفیه و تعویض هوا در فواصل زمانی لازم بوهای نامطبوع بویژه بوی ناخوشایند دود سیگار، تراکم گاز کربنیک ناشی از تنفس افراد و تغییر درجه حرارت و حرارت هوا در جهت نامساعد، باعث ناراحتی افراد می‏‎شود. در برخی از محیط‎های کار با تعبیه یک هواکش ساده می‎توان جریان هوا را برقرار کرد بدیهی است که اندازه و قدرت هواکشها با توجه به فضای محیط کار انتخاب می‎شود. این کار یک روش علمی و صحیح برای تصفیه هوا به شمار می‎رود

4) صدا

اشخاصی که در کارگاه‎های مختلف صنعتی مانند کارخانه‎های صنایع سنگین کارگاههای موتور جت و غیره کار می‎کنند کارگرانی که با چکش‎های پنوماتیک (چکشهای بادی) مته‎های برقی پرسروصدا و ماشینهای برش سروکار دارند و سرانجام کارگران صاف کار، آهنگر، فلزکار، نجار، میخ پرچ‎کن و غیره بیش از همه در معرض خطر ضایعات جبران‎ناپذیر گوش قرار دارند

کم‎شنوایی موجب عوارضی از قبیل: ایجاد سوء تفاهم، پرخاشگری، عصبانیت، گوشه‎گیری و حتی بیماری‎های قلبی  می‎شود

بطور کلی صدا در محیط کار از دو عامل نشأت می‎گیرد

1)‌ صداهایی که در داخل ساختمان ایجاد می‎شود مثل سروصداهای ناشی از کار دستگاه‎ها، ماشینها، زنگ تلفن و غیره

2) صداهایی که منشأ آن خارج از محیط کار است، مانند صدا و بوق اتومبیلها  و همهمه ی عابران که به دلیل مجاورت محیط کار با خیابان یا با محیط‎های شلوغ ایجاد می‎شود

صوت به صورت امواج به گوش وارد می‎شود و پرده گوش را تحریک می‎کند و توسط مراکز شنوائی درک می‎شود، سپس این امواج در گوش داخلی به امواج الکتریکی تبدیل می‎شوند و به مراکز مغزی می‎روند

 

آثار سروصدا

1) عوارض روانی و عصبی: اثر روانی سروصدا بستگی به مشخصات فیزیکی آن (شدت صدا) دارد و بطور کلی سروصدای زیاد باعث کاهش تمرکز اعصاب و فعالیتهای مغزی شده، بر روی سلسله اعصاب اثر می‎گذارد و به صورت علائمی مانند سردرد، سرگیجه، ضعف عمومی، بی‎خوابی و عصبانیت ظاهر می‎گردد، تداوم کار در معرض چنین سروصدائی ممکن است فرد را به امراض روانی نیز مبتلا کند

2) تداخل در ارتباطات: در محیط پر سروصدا، امکان صحبت کردن و گاهی از اوقات به علت نوع کار، انجام دادن درست آن مقدور نمی‎باشد. در چنین حالتی افراد مجبورند که با صدای بلند صحبت کنند که ادامه این کار عوارض مختلفی را ایجاد می‎نماید

3) خستگی و کاهش راندمان کار: اثر دیگر سروصدا بر روی انسان، کاهش کارایی و راندمان کار از نظر کیفی و کمی می‎باشد که این موضوع از نظر اقتصادی بسیار مهم است

4) اثر فیزیولوژیکی: سروصدای شدید بر روی دستگاه‎های مختلف بدن عوارض گوناگونی را ایجاد می‎نماید، از جمله کاهش میزان شنوایی است که ممکن است منجر به کری موقت یا دائمی گردد. از آثار دیگر فیزیولوژیک صدا بیماری‎زایی آن، نظیر درد گوش بالا رفتن فشار خون زخم معده و غیره می‎باشند

کاهش و کنترل سروصدا:

برای کاهش و کنترل سروصدا در کارگاه‎های صنعتی، تمهیدات و شیوه‎های مختلفی از قدیم به کار گرفته شده است، مانند: تعویض ادوات و وسایل کار، استفاده از ماشینهای بدون سروصدا، استفاده از روشهای سنتی، از قبیل روغنکاری ماشینها و تعویض قطعات کهنه و فرسوده ی آن، استفاده از قطعات لاستیکی و پلاستیکی و غیره. چنانچه این روشها مؤثر نباشند باید از گوشیها و کلاه‎های مخصوص جهت حفاظت کارگران استفاده نمود

الف) جذب صدا: در این روش شدت سروصدا در محیط کار با تقلیل میزان انعکاس امواج صوتی به وسیله نصب وسایلی برای گرفتن و تخفیف ارتعاشات صوتی تقلیل داده می‎شود. به این معنی که با استقرار وسایل جذب صدا در سقفها و در دیوارها، به جای اینکه امواج صوتی تولید شده منعکس شود، جذب دیوارها و سقفها شده، بدین صورت مقدار زیادی از شدت صدای تولید شده کاسته می‎شود

ب) عایق کردن صدا: در این روش کانونها و عملیات مولد صدا، نظیر محل کار ماشینها از سایر قسمتهای محیط کار مجزا (توسط کشیدن دیوار یا نصب آنها در محل‎های جداگانه) و از انتقال آن به جاهای دیگر جلوگیری می‎شود

عوامل شیمیایی زیان‎آور محیط کار

الف) بیماریها و مسمومیت‎هایی که ناشی از جذب مواد از طریق دستگاه تنفسی می‎باشند. ذرات گردوغبار، گازها و دود از این طریق جذب می‎گردند

ب) بیماریها و مسمومیت‎هایی که ناشی از جذب مواد از طریق دستگاه گوارشی می‎باشند. از موادی که از این طریق ممکن است وارد بدن شوند و ایجاد ناراحتی نمایند ارسینک و فسفر و سیانورها قابل ذکرند

ج)‌ بیماریها و مسمومیت‎هایی که ناشی از جذب مواد از طریق پوست می‎باشند، مانند جذب تترا اتیل سرب، آنیلین، تی ان تی و فنول

گرد و غبار

گرد و غبار بر اثر تجزیه مواد مختلف جامد به ذرات بسیار کوچک، تشکیل می‎شود که این ذرات معمولاً مدتی در هوا شناور می‎مانند

راه‎های پیشگیری و کنترل ذرات در محیط کار:

جهت آلودگی در یک محیط کار سه عامل وجود دارد

الف)‌ عامل تولیدکننده آلودگی

ب) عامل انتقال دهنده آلودگی

ج) کارگر گیرنده آلودگی

الف) عامل تولید آلودگی به چند روش قابل کنترل است

1)‌ جایگزینی

2) تغییر در روش کار

3) جدا کردن

4) روشهای مرطوب

5) تعمیرات و نگهداری

6) نظافت عمومی

ب) عامل‎های انتقال دهنده ی آلودگی با این روشها قابل کنترل است

1)‌ ایجاد هواکشهای طبیعی یا مصنوعی جهت خارج کردن گردوغبار و ورود هوای سالم به محل

2) ایجاد هواکشهای موضعی در محل بروز گردوغبار (روی دستگاه‎ها)

3) جلوگیری از ریخت و پاش

4) ایجاد فاصله

5) تعمیرات و سرویسها

ج) شیوه موجود کنترل کارگران بدین گونه است

1)‌ ماسکهای حفاظتی فیلتردار

2) چرخش کارگری

3) تنظیم ساعت کار

گازها

گاز به ماده‎ای گفته می‎شود که بالاتر از حرارت بحرانی خود قرار گیرد. گازها تعدادشان بسیار زیاد و برخی از آنها در بعضی از تولیدات صنعتی به مقدار قابل ملاحظه‎ای به مصرف می‎رسند برخی از آنها نیز بر اثر فعل و انفعالات شیمیایی در موقع تهیه بعضی از مواد، تولید می‎شوند. اغلب گازها دارای بوی نافذ و مدت کوتاهی پس از انتشار قابل تشخیص می‎باشند. بعضی از آن‎ها دارای رنگهای خاصی هستند که در غلظت‎های معین، این رنگ را می‎توان تشخیص داد. بعضی از گازها بی‎رنگ و بویند و بدین ترتیب وجود آنها به آسانی حس نمی‎شود. این گازها در صورتی که خاصیت سمی داشته باشند، بسیار خطرناکند، مانند گازکربنیک

علاوه بر داشتن خواص سمی، برخی از گازها دارای قابلیت اشتعال می‎باشند، مانند استیلن، اکسید دوکربن، گاز ذغال، اتیلن، هیدروژن، متان، بوتان و غیره

دستگاه‎های کنترل مواد آلاینده هوا در صنایع:

 

دانلود مقاله بررسی نیروگاه سیکل ترکیبی فایل ورد (word)

 دانلود مقاله بررسی نیروگاه سیکل ترکیبی فایل ورد (word) دارای 17 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله بررسی نیروگاه سیکل ترکیبی فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله بررسی نیروگاه سیکل ترکیبی فایل ورد (word) ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن دانلود مقاله بررسی نیروگاه سیکل ترکیبی فایل ورد (word) :

مصرف انرژی در دنیای امروز به طور سرسام آوری رو به افزایش است . بشر مترقی امروز ، برای تولید آب آشامیدنی ، برای تولید مواد غذایی و برای کلیه کارهای روزمره خود به استفاده از انرژی نیاز دارد و بدون آن زندگی او با مشکلات فراوانی روبرو خواهد بود .
طبق برآوردهایی که دانشمندان می نمایند ، از ابتدای خلقت تا سال 1230 ه .ش ، بشر معادل کیلووات ساعت و در فاصله 1230 تا 1330 نیز کیلووات ساعت انرژی مصرف نموده است.
و پیش بینی می شود که فاصل 1330 تا 1430 مصرف انرژی تا کیلو وات ساعت باشد.
امروزه قسمت اعظم مصرف انرژی به وسیله کشورهای صنعتی بوده و هر چه کشوری صنعتی تر بوده و از نظر اقتصادی مرفه تر باشد مصرف انرژی سرانه آن نیز بیشتر خواهد بود. به طوری که رابطه مستقیمی بین مصرف انرژی به خصوص مصرف انرژی الکتریکی و درآمد سرانه هر کشوری وجود دارد. با افزایش روزافزون مصرف انرژی در دنیا بشر همواره در جستجوی منابع جدید و یافتن راههای اقتصادی استفاده از آنها برای تأمین احتیاجات خانگی و صنعتی بوده است و در این بین، چون انرژی الکتریکی صورتی از انرژی است که راحت تر به انرژی های دیگر ( قابل استفاده بشر) تبدیل می شود و انرژی تمیزی از نظر ضایعات می باشد ، تلاش های بشری بیشتر در زمینه تولید انرژی الکتریکی می باشد . چند نمونه از منابع شناخته شده انرژی که خداوند در اختیار بشر قرار داده است و بشر می تواند از آن برای تولید انرژی الکتریکی استفاده کند عبارتند از :
1- انرژی سوخت های فسیلی 2- انرژی آب 3- انرژی باد
4- انرژی واکنش های هسته ای 5- انرژی جزر و مد امواج دریا
6- حرارت زیر پوست زمین
که هر یک از این انرژیهای برای اینکه بتواند به انرژی الکتریکی تبدیل شود باید مراحلی را طی کند که مسائل و مشکلات تولید برق برای بشر امروز نیز در طی همین مراحل است. برای مثال یکی از راه هایی که بشر از انرژی سوخت برای تولید سوخت استفاده می کندایجاد نیروگاههای حرارتی بخار، گازی و یا سیکل ترکیبی می باشد. که فرایند های زیادی را شامل می شود و تمام این فرایند ها در مجموع سیکل نیروگاه بخار تولید برق (Power Plant) را تشکیل می دهد که موضوع اصلی گزارش ما نیز می باشد.
انواع نیروگاه ها :
در حال حاظر نیروگاه هایی که برای تولید برق استفاده می شوند و متداول هستند را می توان به 6 دسته طبقه بندی کرد :
1- نیروگاه دیزلی
2- نیروگاه آبی
3- نیروگاه اتمی
4- نیروگاه گازی
5- نیروگاه بخاری
6- نیروگاه ترکیبی
از آنجا که اکثر نیروگاه های تولید برق در ایران و همچنین مهمترین منبع تولید برق در کشور نیروگاه های گازی، بخاری ، آبی و یا سیکل ترکیبی هستند به اختصار در مورد آنها توضیحی داده می شود :
نیروگاه گازی :
اصول کار نیروگاه گازی بدین صورت است که هوای آزاد توسط یک کمپرسور فشرده شده و سپس همراه سوخت در اتاق احتراق ، محترق شده و دارای درجه حرارت بالا می گردد. حال این گازهای پر فشار و داغ وارد توربین شده و محور ژنراتور را می گرداند و سپس از اگزوز توربین به بیرون رانده می شود . توان گرفته شده از توربین معمولاً به محور ژنراتور و کمپرسور منتقل می گردد . حدود یک سوم این توان در ژنراتور تبدیل به انرژی الکتریکی می گردد و بقیه جهت چرخاندن محور کمپرسورغلبه بر تلافات مصرف می گردد و بهمین خاطر راندمان توربینهای گازی پایین و حدود 27 درصد است .
نیروگاه آبی :
اساس کار نیروگاه آبی آنست که از انرژی پتانسیل آب ذخیره شده در پشت سد برای چرخاندن توربین آبی و در نتیجه چرخاندن ژنراتور استفاده می شود و برق تولید می گردد . احداث این نیروگاهها بستگی به شرایط جغرافیایی و مکانی و وجود آب رودخانه دارد در کشورهایی که منابع آبی فراوان دارند احداث نیروگاه آبی بسیار مفید است چرا که برق تولیدی آنها بسیار ارزانتر است و راندمان این نیروگاهها بسیار بالا ست ( 80 تا 90 درصد ) و راه اندازی آن ساده است و در زمان کوتاهی می تواند وارد شبکه شود . همچنین از دیگر مزایای نیروگاههای آبی کنترل آبهای سطحی در پشت سد و استفاده در بخش کشاورزی است .

دانلود پاورپوینت دستگاه ایمنی فایل ورد (word)

توجه : این پروژه به صورت فایل power point (پاور پوینت) ارائه میگردد

 دانلود پاورپوینت دستگاه ایمنی فایل ورد (word) دارای 45 اسلاید می باشد و دارای تنظیمات کامل در Power Point می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل پاور پوینت دانلود پاورپوینت دستگاه ایمنی فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

---

لطفا به نکات زیر در هنگام خرید

دانلوددانلود پاورپوینت دستگاه ایمنی فایل ورد (word)

توجه فرمایید.

1-در این مطلب، متن اسلاید های اولیه 

دانلوددانلود پاورپوینت دستگاه ایمنی فایل ورد (word)

قرار داده شده است

2-به علت اینکه امکان درج تصاویر استفاده شده در پاورپوینت وجود ندارد،در صورتی که مایل به دریافت  تصاویری از ان قبل از خرید هستید، می توانید با پشتیبانی تماس حاصل فرمایید

3-پس از پرداخت هزینه ، حداکثر طی 12 ساعت پاورپوینت خرید شده ، به ادرس ایمیل شما ارسال خواهد شد

4-در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل اسلاید ها میباشد ودر فایل اصلی این پاورپوینت،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

5-در صورتی که اسلاید ها داری جدول و یا عکس باشند در متون زیر قرار داده نشده است

---

بخشی از متن دانلود پاورپوینت دستگاه ایمنی فایل ورد (word) :

اسلاید 1 :

انسان در محیطی زندگی می‌کند که عوامل و میکروارگانیسمهای بیماریزای متعددی سلامتی وی را بطور دائم تهدید می‌کند.

بدن برای مقابله با عوامل بیماری‌زا مجهز به سیستم دفاعی و ایمنی است که این سیستم وظیفه شناسایی ، جلوگیری از ورود و یا خنثی یا از بین بردن عوامل بیماریزا، غیر خودی و همچنین خودی های تغییر شکل یافته ( مثل سلولهای سرطانی ) را بر عهده دارد.

اسلاید 2 :

ü دفاع مکانیکی : پوست، عطسه و سرفه

ü دفاع شیمیایی

üدفاع میکروبی

     

$جدا شدن یاخته‌های مرده از پوست به نحوی موثر بسیاری ازمیکروبهای متصل به یاخته‌های پوششی را بیرون می‌ریزد.

$همه بافت های پوششی دستگاه گوارش در مدت 36 ساعت بطور کامل تعویض می‌شود.

اسلاید 3 :

دفاع سطحی

لیزوزیم: ترشحات مخاطی ، اشک ، عرق و آب دهان همگی حاوی آنزیمی به نام لیزوزیم هستند که دیواره یاخته‌ای بسیاری از باکتریها را حل می‌کند.

اسیدهای چرب: اسیدهای چرب موجود در عرق و ترشحات گوارشی دارای خواص ضد‌باکتری و قارچ هستند.

اسید معده: معده حاوی اسید کلریدریک غلیظ است که می‌تواند سرعت میکروبها را از بین ببرد.

سیستم لاکتوپراکسیداز: آب دهان ، علاوه بر آنزیم لیزوزیم ، دارای یک سیستم دفاعی ضد‌میکروبی اضافی هست که سیستم لاکتوپراکسیداز نامیده می‌شود.

اسلاید 4 :

دفاع سطحی

ü دفاع مکانیکی

ü  دفاع شیمیایی

ü  دفاع میکروبی:

     

$

باکتریهای بومی سطح پوست می‌توانند از طریق رقابت بر سر مواد غذایی ، تغییر شرایط محیطی مانند PH و ترشح ترکیبات متابولیسمی ویژه با میکروارگانیسم‌های بیماریزا مقابله کرده و از رشد آنها جلوگیری کنند. مثلا لاکتو با‌سیل‌ها که معمولا در مهبل افراد بالغ یافت می‌شوند، مولد اسید لاکتیک هستند این امر موجب کاهش PH مهبل تا حدود 4 و 45 می‌شود که برای اکثر میکروبهای بیماریزا قابل تحمل نیست.

اسلاید 5 :

دفاع به روش بیگانه خواری(فاگوسیت ها)

• هیستوسیت ها در بافت همبند
• سلولهای کوپفر کبد
• ماکروفاژهای آلوئلی ریه
• میکروگلیهای بافت عصبی
• استئوکلاست های بافت استخوانی
• نوتروفیل ها
• مونوسیتهای خونی

E ماکروفاژها: ماکروفاژ های ثابت و متحرک

اسلاید 6 :

اعمال ماکروفاژها

• فاگوسیتوز
• ترشح فاکتورهایی که باعث ایجاد تب شده و برروی پاسخهای التهابی نیز تاثیر می‌گذارند
• پردازش آنتی‌ژن برای ایجاد پاسخ ایمنی
• تقویت فرآیند ترمیم بافتها
• ترشح پروتئین اینترلوکین 1

  اثر تحریک ماکروفاژ توسط باکتریها ، فرآورده‌های باکتریایی و یا تخریب بافتی، پروتینی بنام  اینترلوکین 1 ترشح می‌شود که باعث ایجاد یک پاسخ عمومی به جراحت می‌گردد.

اسلاید 7 :

برخی از اعمال اینترلوکین 1

• نقش در ایجاد تب
• تحریک نوتروفیلها
• تاثیر بر روی راههای متابولیکی بدن از طریق بسیج کردن منابع انرژی به منظور از بین بردن عامل مهاجم

اسلاید 8 :

پردازش آنتی‌ژن توسط ماکروفاژها

اگر تمام مواد بیگانه بطور کامل توسط سلولهای فاگوسیتیک بالغ و هضم و نابود می‌شدند، دیگر نه محرکی برای ایجاد پاسخ ایمنی وجود داشت و نه نیازی به آن . بنابراین مقداری از آنتی‌ژن باید به صورت دست نخورده برای تحریک سلولهای حساس به آنتی‌ژن حفظ شود. آزمایشهایی که با استفاده از آنتی‌ژن نشان‌دار شده توسط مواد رادیواکتیو انجام شده نشان‌دهنده این حقیقت است که با وجود هضم و از بین رفتن قسمت اعظم آنتی‌ژن ، چند مولکول از آن در داخل تعدادی ماکروفاژ ، دست نخورده باقی مانده و بر روی غشای سطحی سلول یافت می‌شوند.

$ همه ماکروفاژها قادر به پردازش آنتی‌ژن برای پاسخ ایمنی نیستند.

اسلاید 9 :

تشکیل چرک

        هنگامی که نوتروفیلها و ماکروفاژها ، باکتریها و بافتهای نکروتیک را فاگوسیته می‌کند. تمام نوتروفیلها و تعداد زیادی از ماکروفاژها سرانجام می‌میرند. بعد از چندین روز ، غالبا حفره‌ای در بافتهای ملتهب محتوی نسبتهای مختلف بافت نکروتیک (از بین رفته) ، نوتروفیلها و مارکوفاژها مرده و مایع میان بافتی بوجود می‌آید. چنین مخلوطی چرک (Pus) نامیده می‌شود. بعد از اینکه عفونت سرکوب شد. سلولهای مرده از بافت نکروتیک موجود در چرک بتدریج در طی چندین روز ، اتولیز شده و محصولات حاصل از آن معمولا به داخل بافتهای اطراف جذب می‌شوند تا اینکه قسمت اعظم علایم آسیب بافتی از بین می‌رود.

اسلاید 10 :

التهاب و تورم

• هنگامی که آسیب بافتی بر اثر باکتریها ، ضربه یا تروما (trauma) ، مواد شیمیایی ، گرما یا هر پدیده دیگری بوجود می‌آید. مواد متعددی توسط بافتهای آسیب دیده آزاد می‌شوند که موجب بروز تغییرات ثانویه بسیار شدیدی در بافتها می‌گردند. تمامی این تغییرات ثانویه روی هم التهاب یا آماس (inflammation) نامیده می‌شوند .
• شیمیوتاکسی: تعدادی از مواد شیمیایی مختلف در بافتها ، موجب می‌شوند که نوتروفیلها و ماکروفاژها به طرف منبع ماده شیمیایی به حرکت در آیند. این فرایند موسوم به شیمیوتاکسی است. هنگامی که بافتی دچار التهاب می‌شود، لااقل یک دوجین فرآورده‌های مختلف تولید می‌شوند که می‌توانند موجب شیمیوتاکسی به سوی ناحیه ملتهب شوند. این مواد عبارتند از: برخی از سموم باکتریها – فرآورده‌های تخریبی خود بافتهای ملتهب – چندین فرآورده ناشی از واکنش مواد پیچیده که در بافتهای ملتهب فعال می‌شود و چندین فرآورده ناشی از لخته شدن پلاسما در ناحیه ملتهب (مثل برادی کینین ، سروتونین ، پروستاگلاندینها و ; )

دانلود مقاله نقد دیدگاههای برنامه ریزی کاربری زمین فایل ورد (word)

 دانلود مقاله نقد دیدگاههای برنامه ریزی کاربری زمین فایل ورد (word) دارای 4 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله نقد دیدگاههای برنامه ریزی کاربری زمین فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود مقاله نقد دیدگاههای برنامه ریزی کاربری زمین فایل ورد (word) ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن دانلود مقاله نقد دیدگاههای برنامه ریزی کاربری زمین فایل ورد (word) :

نقد دیدگاههای برنامه ریزی کاربری زمین:
برنامه ریزی کاربری اراضی امروز در نظام های پیشرفته برنامه ریزی جهان, در راستای استفاده بهینه از زمین, به صورت آمایش سرزمین و برنامه ریزی فضایی و طرح ریزی کلبدی ملی و منطقه ای و محلی تبدیل شده است.
در طرحهای توسه محلی ایران, برنامه ریزی کاربردی زمین بخش اصلی طرح را تشکیل می دهد. واقعیت آن است. که نتیجه نهایی مکالمات گوناگون , وسیع طرح های جامع و هادی شهری و هادی روستایی در برنامه کاربری زمین آشکار می شود.
در این برنامه نحوه توسعه آینده مکان. شامل چگونگی استفاده از زمین, جهات توسعه تراکم و پراکندگی کاربری های مختلف تعین می شود.
نخستین جریان فکری موثر در روند شکل گیری و تکامل برنامه ریزی شهری دیدگاه ساماندهی زمین در شهر ها بوده ریشه های نظری و فکری این دیدگاه در افکار بسیاری از صاحب نظران واقع بین در مسایل شهری قرار دارد که همزمان با پیدایش وهدت مشگلات در شهرهای بزرگ بر ساماندهی وضع نابسامان شهرهای آن روز و خرج از آن وضعیت با اتکاء برنامه ریزی شهرها تاکید داشتند.
نخستین قوانین و مقررات زمین مرتبط با کاربری شهری نیز در دوره تسلط این دیدگاه شکل گرفتند.
به علت وجود مشکلات بهداشتی, فقر اجتماعی, و تضادهای طبقاتی بین مهاجرین فقیر صاحبان صنایع و سرمایه دانان و شکل گیری چشم اندازی ناگواری از تمدن جدید, که پیامد این مشکلات شکل میگیرد جریان فکری ساماندهی وضعیت وجود شهرها بود.
اصلاح طلبان به دخالت دولت در اداره شهرها و تامین حداقلی ازخدمات عمومی مورد نیاز اتقاد داشتند. تا پیشتراز این زمان, دولت ها حق دخالت در بازار سرمایه داری را نداشتند و شهرها تابع منافع صاحبان املاک و سرمایه ها توسعه می یافت.

دخالت دولت ها به نفع توده های محروم شهری شرایط جدیدی را فراهم آورد. نخستین مقررات و ضوابط ربوط به کاربری زمین و این دوره زمانی به چگونگی تقسیم اواضی شهری و تعیین شرایط استفاده از آنها. با توجه به مسایلی نظر تعیین, مالکیت زمین از نظر نیاز ها و وظایف بخش عمومی, جلو گیری از سؤ استفادهای اقتصادی از زمین و حفظ بهداشت. ایمنی و رفاه عمومی در برابر خطرات و سوانه صنعتی, مربوط بود. در واقع تلاش اصلی دولت در جهت تأمین حداقلی از فضا و زمین برای کاربرهای عمومی معطوف بود. که در نظام های سرمایه داری که مالکان اراضی به میل خود با در نظر گرفتن حداکثر سودآوری ممکن به تفکیک, فروش زمین می پرداختند و کسی به فکرتعمین زمین برای کاربری های عمومی نبود دخالت دولت با مخالفت های همراه بود.
اما با آغاز قرن بیستم میلادی افکاری نظیر توجه به بالا بردن کارایی شهر از واقع هدایت نظامند و دقیق نحوه استفاده اززمین مطرح شدند و موضوع کاربری زمین شهری را از کارگرد گرایی شهری مورد توجه قرار دادند. این جریان فکری همزمان با شگل گیری اندیشه های مدرن راه شهر سازیراه تکامل می پیمود. در این دیدگاه یعنی دیدگاه کارگرایی چهارکارکرد اصلی برای شهر در نظر گرفته شده و هدف شهرسازی نیز سازمان دادن به این کارکردها برای رسیدن به میحطی مناسب برای زندگی یا به عبارتی با کاربردن کارای شهری شد. این کارکردهای را اصلی عبارتند از سکونت, کار,حرکت و تفریح البته کارکردهای شهری که به تنوعی با موضوع زمین شهری مربوط میشوند. محدود به این چهار کارکرد نیست ولی مهمترین و عمده ترین موارد مصرف زمین شهری در زندگی انسان شهرنشین در این چهار کارکرد خلاصه میشود.

دانلود مقاله سکه شناسی فایل ورد (word)

 دانلود مقاله سکه شناسی فایل ورد (word) دارای 44 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله سکه شناسی فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله سکه شناسی فایل ورد (word)

مقدمه

1-1- تاریخ سکه

2-1- تاریخچه و جغرافیای سیاسی سلسله صفویه

1-2-1-1 نسب خاندان صفویه

2-2-1- جغرافیای سیاسی;

3-2-1- مذهب صفویان

4-2-1- اوضاع اقتصادی عصر صفویان

سکه شناسی دوره صفویان

1-2- فن سکه زنی در ضرابخانه

3-2- مواد اولیه سکه

3-2- معادن

4-2- نام سکه های صفویان

1-4-2- سکه های طلا

2-4-2- سکه های نقره

3-4-2- سکه‌های مسی (فلوس)

4-4-2- سکه های لاری ـ لارین ـ لارن

خط و نقش در سکه های صفوی

1-3- خط و زبان روی سکه

2-3- توقیع

3-3- نقوش روی سکه

3-3- قاب بندی روی سکه

4-3- نقوش سکه های مسی;

1-4-3- نقش خورشید

2-4-3- نقش شیر و خورشید

3-4-3- نقش طاووس;

4-4-3- نقش ماهی;

ویژگیهای سکه های صفویان

نتیجه و پیشنهادات

مقدمه

سکه شناسی بخشی از تاریخ هنر هر دوران پژوهشگران توانسته اند با استفاده از مجموعه عناصر موجود در سکه برخی از گوشه های تاریک و مبهم و تاریخ و فرهنگ جهان را روشن نمایند. سکه هر دوره نمادی از مذهب، آداب و رسوم، خط و زبان، چگونگی وصعیت اقتصادی و اجتماعی و هنری آن دوره بوده است

به معنی دیگر می‌توان گفت که سکه شناسی به عنوان یکی از شاخص های شناسایی میراث فرهنگی ملل همواره از جایگاه ویژه ای در مطالعات تاریخ برخوردار بوده است. هریک از عوامل تشکیل دهنده سکه: نوع فلز: نقشها و نگارها، علائم روی سکه، محل ضرب، تاریخ ضرب، ابزار ضرب و … به لحاظ علمی، در شناخت تاریخ، فرهنگ و هنر و نیز اقتصاد هر دوره تاریخی، نقش عمده ای دارد. (طالبی، 1373، ص 9)

از دید تاریخ نویسی، سکه های کهن ارزش آن نوشته های سنگی را دارد که بدست آمده است. سکه ها سندهای دست نخورده تاریخ هستند که از زمان باستان بازمانده اند، اگرچه سکه چیز کوچکی است و هر کدام جز یک یا دو جمله را دربرندارد، اما جبران این تفاوت را فراوانی آنها می‌کند. (کسروی، 1352، ص 121و130)

به علت آنکه سکه جزء اشیائی بوده که مردم در هنگام فررا می توانستدن با خود همراه ببرند، و ویران شدنی نبود از حوادث مصون مانده است. امروز نمونه هایی از آنها به دست ما رسیده که چگونگی تمدن و فرهنگ و مسائل سیاسی و جغرافیائی را با زبان بی زبانی بیان می‌کند. سکه یگانه سند و مرجع قابل اعتماد برای روشن نمودن گوشه‌‌های تاریک تاریخ و اثبات درستی و نادرستی اطلاعاتی است که از منابع دیگر تاریخ بدست آمده

در قلمرو تاریخ هنر جدا از مسائل اقتصادی و علوم انسانی (تاریخ، مردم شناسی، باستان شناسی، اسطوره شناسی) مجموعه اطلعات موجود بر سکه ها، همواره اطلاع سان و دستمایه ای برای پژوهشگران بوده است. نقوش هر سکه در هر دوره ای نمایشی از هنر زمان خود است با نگاهی بروی سکه های تاریخی یک ملت می‌توان تاریخ هنر و نوع هنر آن دوران را بطور فشرده رقم زد

از آغاز پیدایش سکه، خط در کانر سایر نقوش استفاده شده است (از خط تصویری تا الفبائی) بنابراین یکی از عوامل شناسایی خطها از دوره باستان تا به امروز سکه های بدست آمده در هر زمان و حکومت است

1-1- تاریخ سکه

قبل از پیدایش سکه مردم از راه معاوضه و مبادله اجناس به صورت پایاپای امور تجاری خود را انجام می دادند. لیدیها اولین مردمی بودند که سکه ضرب کردند. ایرانیها پس از فتوحات پی در پی در آسیای صغیر به وجود سکه و لزوم استفاده از آن پی بردند. در زمان داریوش اول (522-486 ق.م) برای نخستین بار در ایران سکه های طلا و نقره ضرب شد. در زمان ساسانیان سکه با نقش پادشاهان و تاج و خط پهلوی و نقش آتشران ضرب گردید. (244-652م)

با ظهور اسلام شخصتیها از روی سکه ها حذب شد و آیاتی از قرآن مجید، نام سلاطین، محل ضرب و سال ضرب منقوش گردید. باید یادآور شد که در طبرستان ضرب سکه ادامه شیوه سکه زنی دوره ساسانیان بود، بدین معنی که نقش اسپهبدان مانند دات برزمهر و فرخان و خورشید با خط پهلوی بروی سکه نقر می شد. ملکزاده بیانی: سکه از قدیمیترین ازمنه تا دوره اشکانی ص 15 شاهان و امرای صفاریان ، سامانیان ، آل زیار و غزنویان به همان طریق خلفا با آوردن نام خود و خلفا و آیاتی از قران مجید به خط کوفی به ضرب که پرداختند. از دوره حکومت ایخانانن مغول در ایران، سکه هایی به دست آمده که به خط ایغوری است. از دوره تیموریان نیز سکه های طلا و نقره به نام امراء و سلاطین که القاب آنها و تاریخ و محل و ضرب و نام خلفای راشدین به خط کوفی و نسخ بروی آنها حک شده بدست آمده است

امرای قره قویونلو (780-874 هـ.ق) و امرای آق قویونلو (780-908 هـ.ق) سکه های که ضرب نمودند نام امرا و سلاطین و تاریخ ضرب و نام خلفای راشدین بر روی آن نقش شده

با حکومت شاه اسماعیل اول و تشکیل دولت صفوی یکی از ادوار درخشان تاریخ ایران آغاز می شود، شاهان صفی با برانداختن حکومت ملوک الطوایفی و متمرکز نمودن دیوانسالاری و تحکیم مبانی مذهبی کشور در کلیه شئون سیاسی و فرهنگی و هنری و اقتصادی و تجاری پیشرفت حاصل نمودند، وضع مالی، اساسی معین و ثابتی یافت

2-1- تاریخچه و جغرافیای سیاسی سلسله صفویه

سلسله صفویان از سال 905 تا 1138 هـ.ق بطور مستمر و پس از آن مخصوصا پس از تسلط کوتاه فاغنه تا 1148 هـ.ث، سال جلوس نادرشاه به طور رسمی در ایران سلطنت کرده اند

1-2-1-1 نسب خاندان صفویه

صفویه به نام جد بزرگ خویش شیخ صفوی الدین اردبیلی (650-735 هـ.ق) از مشایخ و عرفای بسیار مشهور ایران، مسوبند. ا زعاعقاب مشهور وی شیخ صدرالدین صفوی، سلطان جنید و سلطان حیدر هستند. سلطان حیدر پدرشاه اسمعیل اول صفوی، مؤسس این سلسله بوده است درباره نسب این سلسله، مشهور آن است که نژاد و تبار آنها به امام موسی کاظم (ع) هفتمین امام شیعه اثنی عشری می رسد، اما محققین در صحت این نسب تردید دارند، زیرا در کتبی که قبل از عهد شاه طهماسیب اول و در ایام سلطنت شاه اسمعیل نوشته شده، اشاره ای به این مطلب وجود ندارد. (اقبال آشتیانی،‌ص‌662)

2-2-1- جغرافیای سیاسی

شاه اسماعیل اول پس ا به تخت نشستن در تبریز شهرهای همدان، شیراز، کرمان و بغداد را متصرف شد. در سال 941 هـ.ق حاکم عثمانی سلطان سلیمان خان قانونی بغداد را جزء متصرفات خود کرد. در زمان شاه عباس اول مجدداً بغداد فتح شد و نواحی دیار بکر و ارزنجان و شروان در محدوده جغرافیایی حکومت صفوی قرار گرفت. نواحی با وه در بند، گنجه، قراباغ، چخورسعد (ایروان) و قسمتی از گرجستان از متصرفات این دولت بود

از سال 913 تا 939 هـ.ث بدلیس و در سال 955 هـ.ق وان جزء قلمرو ایران شد

بحرین نیز جزء متصرفات ایران بود و حتی بصره نیز گاهی تابع دولت صفویان قرا گرفت . خراسان در سال 916 هـ.ق توسط شاه اسماعیل اول فتح شد و در این زمان رود جیحون مرز میان ایران و ازبکان تعیین گردید

و هرات و قندهار نیز در دست دولت صفوی بود. در اواسط سلطنت شاه اسماعیل اول، کشور ایران چنان بسط و توسعه ای یافت که هرگز در ادوار بعد بعدان پایه نرسید، شاه طهماسب اول و شاه اسماعیل دوم توانستند حدود و ثغور کشور را تقریباً به همان حدودی که در زمان شاه اسماعیل اول بود حفظ کنند. بر اثر پریشانی اواضغع کشور و حملات عثمانیها و ازبکها در اواخر سلطنت سطلان محمد و اوایل سلطنت شاه عباس اول فقط قسمت اصلی این کشور بر جای مانده بود شاه عباس قلمرو سلطنتی را به همان وسعت اجداد خود رساند و عراق عرب را نیز تحت فرمان خود درآورد

ایران در زمان سلطنت شاه سلطان حسین و اواخر دوران صفویه از آمویه و قندهار تا سلیمانیه ایران در زمان سلطنت شاه سلطان حسین و اواخر دوران صفویه از آمویه و قندهار تا سلیمانیه کردستان و از حدود داغستان و گرجستان تا کنار دریای عمان و جزایر بحرین گسترده بود. (بیانی، 13453، ص7و9)

3-2-1- مذهب صفویان

سلسله صفویان زمانی تاسیس شد که دولت عثمانی در اوج قدرت و توسعه و دولت ازبکان در شرق ایران در حال تجاوز به ناحیه خراسان بودند. صفویان بار سمیت بخشیدن به مذهب شیعه خطر تجزیه ایران ار از بین بردند و استقلال و وحات کشور را احیاء کردند

اعلام مذهب تشیع به عنوان مذهب رسمی کشوردر اذهان مردم دو اثر مهم داشت، از یکسو ایرانیان را با متحد ساخت و از سوی دیگر جدائی آنها را از کشورهای همسایه که سنی مذهب بودند امکان پذیر نمود

آغاز مذهب شیعه را به عنوان مذهب رسمی کشور و تمایل صفویان را باید در زمانی جستجو کرد که شیخ صفی الدین اردبیلی به شیخ زاهد گیلانی پیوست و زمینه عقیدتی را پایه گذاری نمد. شیخ زاهد، معلم شیخ صفی احترام خاصی نسبت به او ابراز می‌نمود. شاه اسماعیل خود ار از سوی پدر سید و در اولاد علی (ع) می دانست و بدین نسب فخر م کرد و از سوی مادر نیز نواده حسن بیگ ترکمان آق قویونلو بود و خود را جانشین بحق و وارث قانونی آن خاندان برمی‌شمرد. شاه اسماعیل با برخورداری از عقاید مذهبی و اعتبار چننی پشتوانه توانست، نیروی قزلباش را در پشت سر خود نگهدارد و حکومت صفویه را تأسیس نماید. (میراحمدی، 1369، ص28)

 4-2-1- اوضاع اقتصادی عصر صفویان

 

دانلود تحقیق زندگینامه شهید مطهری فایل ورد (word)

 دانلود تحقیق زندگینامه شهید مطهری فایل ورد (word) دارای 55 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود تحقیق زندگینامه شهید مطهری فایل ورد (word)   کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ریختگی احتمالی در متون زیر ،دلیل ان کپی کردن این مطالب از داخل فایل ورد می باشد و در فایل اصلی دانلود تحقیق زندگینامه شهید مطهری فایل ورد (word) ،به هیچ وجه بهم ریختگی وجود ندارد

---

بخشی از متن دانلود تحقیق زندگینامه شهید مطهری فایل ورد (word) :

استاد شهید آیت الله مطهری در 13 بهمن 1298 هجری شمسی در فریمان واقع در 75 کیلومتری شهر مقدس مشهد در یک خانواده اصیل روحانی چشم به جهان می گشاید. پس از طی دوران طفولیت به مکتبخانه رفته و به فراگیری دروس ابتدایی


می پردازد. در سن دوازده سالگی به حوزه علمیه مشهد عزیمت نموده و به تحصیل مقدمات علوم اسلامی اشتغال می ورزد. در سال 1316 علیرغم مبارزه شدید رضاخان با روحانیت و علیرغم مخالفت دوستان و نزدیکان، برای تکمیل تحصیلات خود عازم حوزه علمیه قم می شود در حالی که به تازگی موسس گرانقدر آن آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی دیده از جهان فروبسته و ریاست حوزه را سه تن از مدرسان بزرگ آن آیات عظام سید محمد حجت، سید صدرالدین صدر و سید محمد تقی خوانساری به عهد گرفته اند.
در دوره اقامت پانزده ساله خود در قم از محضر مرحوم آیت الله العظمی بروجردی (در فقه و اصول) و حضرت امام خمینی ( به مدت 12 سال در فلسفه ملاصدرا و عرفان و اخلاق و اصول) و مرحوم علامه سید محمد حسین طباطبائی (در فلسفه : الهیات شفای بوعلی و دروس دیگر) بهره می گیرد. قبل از هجرت آیت الله العظمی بروجردی به قم نیز استاد شهید گاهی به بروجرد می رفته و از محضر ایشان استفاده می کرده است. مولف شهید مدتی نیز از محضر مرحوم آیت الله حاج میرزا علی آقا شیرازی در اخلاق و عرفان بهره های معنوی فراوان برده است. از اساتید دیگر استاد مطهری می توان از مرحوم آیت الله سید محمد حجت ( در اصول) و مرحوم آیت الله سید محمد محقق داماد (در فقه) نام برد. وی در مدت اقامت خود در قم علاوه بر تحصیل علم، در امور اجتماعی و سیاسی نیز مشارکت داشته و از جمله با فدائیان اسلام در ارتباط بوده است. در سال 1331 در حالی که از مدرسین معروف و از


امیدهای آینده حوزه به شمار می رود به تهران مهاجرت می کند. در تهران به تدریس در مدرسه مروی و تألیف و سخنرانیهای تحقیقی می پردازد. در سال 1334 اولین جلسه تفسیر انجمن اسلامی دانشجویان توسط استاد مطهری تشکیل می گردد. در همان سال تدریس خود در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران را آغاز می کند. در سالهای 1337 و 1338 که انجمن اسلامی پزشکان تشکیل می شود .استاد مطهری از سخنرانان اصلی این انجمن است و در طول سالهای 1340 تا 1350 سخنران منحصر به فرد این انجمن می باشد که بحثهای مهمی از ایشان به یادگار مانده است.
کنار امام بوده است به طوری که می توان سازماندهی قیام پانزده خرداد در تهران و هماهنگی آن با رهبری امام را مرهون تلاشهای او و یارانش دانست. در ساعت 1 بعد از نیمه شب روز چهارشنبه پانزده خرداد 1342 به دنبال یک سخنرانی مهیج علیه شخص شاه به وسیله پلیس دستگیر شده و به زندان موقت شهربانی منتقل می شود و به همراه تعدادی از روحانیون تهران زندانی می گردد. پس از 43 روز به دنبال مهاجرت علمای شهرستانها به تهران و فشار مردم، به همراه سایر روحانیون از زندان آزاد می شود.
پس از تشکیل هیئتهای موتلفه اسلامی، استاد مطهری از سوی امام خمینی همراه چند تن دیگر از شخصیتهای روحانی عهده دار رهبری این هیئتها می گردد. پس از ترور حسنعلی منصور نخست وزیر وقت توسط شهید محمد بخارایی کادر رهبری هیئتهای موتلفه شناسایی و دستگیر می شود ولی از آنجا که قاضی یی که پرونده این گروه تحت نظر او بود مدتی در قم نزد استاد تحصیل کرده بود به ایشان پیغام می فرستد که حق استادی را به جا آوردم و بدین ترتیب استاد شهید از مهلکه جان سالم بدر می برد. سنگینتر می شود. در این زمان وی به تألیف کتاب در موضوعات مورد نیاز جامعه و ایراد سخنرانی در دانشگاهها، انجمن اسلامی


کردن محتوای نهضت اسلامی پزشکان، مسجد هدایت، مسجد جامع نارمک و غیره ادامه می دهد. به طور کلی استاد شهید که به یک نهضت اسلامی معتقد بود نه به هر نهضتی، برای اسلامی کردن محتوای نهضت تلاشهای ایدئولوژیک بسیاری نمود و با اقدام به تأسیس حسینیه ارشاد نمود و با کجرویها و انحرافات مبارزه سرسختانه کرد. در سال 1346 به کمک چند تن از دوستان اقدام به تأسیس حسینیه ارشاد نمود به طوری که می توان او را بنیانگذار آن موسسه دانست. ولی پس از مدتی به علت تکروی و کارهای خودسرانه و بدون مشورت یکی از اعضای هیئت مدیره و ممانعت او از اجرای طرحهای استاد و از جمله ایجاد یک شورای روحانی که کارهای علمی و تبلیغی حسینیه زیر نظر آن شورا باشد سرانجام در سال 1349 علیرغم زحمات زیادی که برای آن موسسه کشیده بود و علیرغم امید زیادی که به آینده آن بسته بود در حالی که در آن چند سال خون دل زیادی خورده بود از عضویت هیئت مدیره آن موسسه استعفا داد و آن را ترک گفت.
در سال 1348 به خاطر صدور اعلامیه ای با امضای ایشان و حضرت علامه طباطبایی و آِیت الله حاج سید ابوالفضل مجتهد زنجانی مبنی بر جمع اعانه برای کمک به آوارگان فلسطینی و اعلام آن طی یک سخنرانی در حسینیه ارشاد دستگیر شد و مدت کوتاهی در زندان تک سلولی به سربرد. از سال 1349 تا 1351 برنامه های تبلیغی مسجدالجواد را زیر نظر داشت و غالباً خود سخنران اصلی بود تا اینکه آن مسجد و به دنبال آن حسینیه ارشاد تعطیل گردید و بار دیگر استاد مطهری دستگیر و مدتی در بازداشت قرار گرفت. پس از آن استاد شهید سخنرانیهای خود را در مسجد جاوید و مسجد ارک و غیره ایراد می کرد. بعد از مدتی مسجد جاوید نیز تعطیل گردید. در حدود سال 1353 ممنوع المنبر گردید و این ممنوعیت تا پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داشت.
اما مهمترین خدمات استاد مطهری در طول حیات پر برکتش ارائه ایدئولوژی اصیل اسلامی از طریق درس و سخنرانی و تألیف کتاب است. این امر خصوصاً در سالهای 1351 تا 1357 به خاطر افزایش تبلیغات گروههای چپ و پدید آمدن گروههای مسلمان چپ زده و ظهور پدیده التقاط به اوج خود می رسد. گذشته از حضرت امام، استاد مطهری اولین شخصیتی است که به خطر سران سازمان موسوم به « مجاهدین خلق ایران » پی می برد و دیگران را از همکاری با این سازمان باز می دارد و حتی تغییر ایدئولوژی آنها را پیش بینی می نماید. در این سالها استاد شهید به توصیه حضرت امام مبنی بر تدریس در حوزه علمی قم هفته ای دو روز به قم عزیمت نموده و درسهای مهمی در آن حوزه القا می نماید و همزمان در تهران نیز درسهایی در منزل و غیره تدریس می کند. در سال 1355 به دنبال یک درگیری با یک استاد کمونیست دانشکده الهیات! زودتر از موعد مقرر بازنشسته می شود. همچنین در این سالها استاد شهید با همکاری تنی چند از شخصیتهای روحانی، «جامعه روحانیت مبارز تهران » را بنیان می گذارد بدان امید که روحانیت شهرستانها نیز به تدریج چنین سازمانی پیدا کند.